Συμβουλευτικός ψυχολόγος: Ένας φίλος που θα ήθελες να έχεις (και ίσως να μην είχες ποτέ!)

>>Οι εθελόντριες του ΠΤΔΕ στο συνέδριο Συμβουλευτικής Ψυχολογίας με τον καθ. Σ. Βασιλόπουλο

 

(ένα γράμμα στην φοιτήτρια και τον φοιτητή του ΠΠ)

Αγαπητέ φοιτητή του ΠΠ,

με αφορμή το πρόσφατο πανελλήνιο συνέδριο του Κλάδου Συμβουλευτικής Ψυχολογίας (της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας), που πραγματοποιήθηκε στο Συνεδριακό Κέντρο του ΠΠ και το οποίο συνέπεσε με την ανάληψη των καθηκόντων μου ως επιστημονικού υπευθύνου του Γραφείου Διασύνδεσης, θα ήθελα να μοιραστώ κάποιες σκέψεις μου μαζί σου. Καταρχήν, να σε ευχαριστήσω θερμά για τη στήριξη και την ενεργό συμμετοχή σου στις εργασίες του συνεδρίου. Πράγματι, για τρεις συνεχείς ημέρες, το Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου μας έμοιαζε με εργαστήρι ανθρώπινων σχέσεων και συμπεριφοράς, όπου έμπειροι ερευνητές, μαζί με νεότερους, προβληματίζονταν και συνδιαλέγονταν πάνω σε μια ευρεία θεματολογία, όπως συμβουλευτική στη σχολική τάξη, παιδική κακοποίηση, διαχείριση κρίσεων κλπ.

Όπως ίσως να αντιλήφθηκες από τις ανακοινώσεις των προσκεκλημένων ομιλητών, ο ρόλος του συμβουλευτικού ψυχολόγου διαφέρει αρκετά από αυτόν του ψυχιάτρου (ακόμα και του ψυχοθεραπευτή!). Κατά πρώτον, υπάρχει σημαντική διαφορά ως προς τις σπουδές: ο ψυχίατρος είναι βασικά γιατρός, ο οποίος έχει ειδικευθεί στην ψυχιατρική και την ψυχοπαθολογία, ενώ συμβουλευτικός ψυχολόγος ονομάζεται ο απόφοιτος τμήματος ψυχολογίας, που έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές πάνω στην συμβουλευτική ψυχολογία (ο εφαρμοσμένος αυτός κλάδος της Ψυχολογίας, που ασχολείται με την προαγωγή της ευημερίας στον άνθρωπο). Κατά δεύτερον, υπάρχει διαφορά και ως προς τα περιστατικά που αναλαμβάνει ο κάθε επαγγελματίας. Ο συμβουλευτικός ψυχολόγος ασχολείται, κυρίως, με ήπιες ψυχοπιεστικές καταστάσεις (π.χ. συναισθηματικές δυσκολίες, δυσκολίες προσαρμογής, συγκρούσεις στην οικογένεια ή στο χώρο εργασίας κλπ.), ενώ ο ψυχίατρος ασχολείται κατά κανόνα με πιο σοβαρές και συνήθως χρόνιες ψυχικές παθήσεις. Συναφής είναι και η έννοια του «ψυχοθεραπευτή», ο οποίος μπορεί να είναι είτε ψυχολόγος είτε ψυχίατρος, που έχει εκπαιδευθεί σε κάποια σχολή ψυχοθεραπείας (π.χ. Προσωποκεντρική, Γνωσιακή-Συμπεριφορική ή Ψυχοδυναμική σχολή, για να αναφέρω ορισμένες από τις πιο βασικές), ενώ «ψυχαναλυτής» καλείται ο ψυχίατρος ή ψυχολόγος που έχει εκπαιδευθεί και εφαρμόζει τη φροϋδική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία (ναι, καλά το φαντάστηκες, η σχολή που ανέδειξε το «ντιβάνι» σε θεραπευτικό εργαλείο-φετίχ).

Θα παραμερίσω τώρα την ψυχοθεραπευτική «νομενκλατούρα», για να σου μιλήσω λίγο για το ρόλο του συμβουλευτικού ψυχολόγου. Όπως προείπα, ο συμβουλευτικός ψυχολόγος αναλαμβάνει να βοηθήσει τα άτομα, να ξεπεράσουν κάποιες ήπιες προσωπικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Ο ρόλος του δεν είναι τόσο να δίνει συμβουλές (θα το κάνει κι αυτό, αν χρειαστεί), όσο να ενδυναμώσει τα άτομα, ώστε να ξανακερδίσουν την πίστη στον εαυτό τους, να νοηματοδοτήσουν τη ζωή τους, αλλά και να αποκτήσουν συνήθειες και στρατηγικές εποικοδομητικής αντιμετώπισης των δυσκολιών που θέτει η καθημερινότητα. Για να το πετύχει αυτό, έχει καιρό τώρα αντιληφθεί (και η έρευνα ήρθε να το επιβεβαιώσει) πως πρέπει πρωτίστως να χτίσει μια αυθεντική και ουσιαστική σχέση με τον συμβουλευόμενο (λέγεται και «θεραπευτική συμμαχία»), μια σχέση όπου ο δεύτερος συμφωνεί με την όλη διαδικασία και βρίσκει έδαφος να εκφραστεί, όπως ο ίδιος επιθυμεί, ώστε να γίνει κατανοητός και αποδεκτός.

Αγαπητέ φοιτητή, όλοι μας σε κάποια περίοδο της ζωής μας αντιμετωπίσαμε εμπόδια που μας ξεπερνούσαν, προβλήματα που μας οδήγησαν σε οριακές καταστάσεις, αισθανθήκαμε φόβο, θλίψη, απόγνωση, βιώσαμε το αδιέξοδο. Και τότε ήταν που αναζητήσαμε ένα πρόσωπο να μας στηρίξει, πρόθυμο να μας ακούσει χωρίς να μας (κατα)κρίνει ή να υποβαθμίσει το πρόβλημα («έλα τώρα, πώς κάνεις έτσι» ή «τα πέρασα κι εγώ»). Οι πιο τυχεροί από μας, βρήκαμε παρηγοριά και καταφυγή σε γονείς, συγγενείς, φίλους, συντρόφους. Αλλά, ακόμα και τότε, η αντιμετώπιση που τύχαμε μπορεί να μην ήταν αυτό ακριβώς που ζητούσαμε. Ευθύνη και μέλημα του συμβουλευτικού ψυχολόγου είναι - στις κρίσιμες αυτές ώρες - να προσφέρει το στήριγμα που χρειάζεσαι, να γίνει ο σύμμαχός σου απέναντι στα διλήμματα και τις αντιξοότητες της ζωής ή, απλά, να γίνει συνοδοιπόρος στο ατελεύτητο ταξίδι της αυτογνωσίας και της προσωπικής ολοκλήρωσης. Το μόνο που ζητάει, είναι μια ευκαιρία να καταστεί κοινωνός του ζητήματος που σε βασανίζει, αλλά και μια κάποια ανταπόκριση από την πλευρά σου στην έκκληση για ψυχική επαφή και σχέση που θα σου απευθύνει. Και ίσως τότε μπορέσει πραγματικά να γίνει ο φίλος που θα ήθελες να έχεις (και ενδεχομένως να μην είχες ποτέ!).

Σε ασπάζομαι,

Στέφανος Φ. Βασιλόπουλος

Γνωρίστε τις συμβουλευτικές υπηρεσίες του Γραφείου Διασύνδεσης και Επαγγελματικής Πληροφόρησης στη σελίδα http://cais.upatras.gr/

Για διαγνωστική αξιολόγηση ψυχικών διαταραχών, θεραπευτική παρέμβαση (ψυχιατρική και ψυχοθεραπευτική) και παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, οι φοιτητές μπορούν να απευθύνονται στο Ειδικό Γραφείο Παροχής Συμβουλευτικών Υπηρεσιών Υγείας του Πανεπιστημίου Πατρών, μόνο κατόπιν ραντεβού στο τηλ. 2610-969897, email : healthconsult@upatras.gr. Η λειτουργία του Ειδικού αυτού Γραφείου στηρίζεται στη συμμετοχή του Αναπληρωτή Καθηγητή Ψυχιατρικής, κ. Κωνσταντίνου Ασημακόπουλου και της Ψυχολόγου, κας Γεωργίας Κωνσταντοπούλου.