«Ίδια ελληνικά»: τί σημαίνει η γλωσσική ομοιογένεια;

Στην απομαγνητοφωνημένη ομιλία του κ. Υπουργού Παιδείας στην Ολομέλεια του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας (http://www.minedu.gov.gr/grafeio-typoy-kai-dimosion-sxeseon-main/omilies-main/12437-05-11-14.html) διαβάζουμε: «Σημειώστε, επίσης, ότι σε όλη τη χώρα, στα Δημοτικά Σχολεία που πηγαίναμε, στην Στ’ τάξη, ακούγαμε παιδιά να μιλούν χωρίς, πια, τοπικά, γλωσσικά ιδιώματα. Τα παιδιά σε όλη τη χώρα μιλούν τα ίδια ελληνικά. […] Τα ίδια ελληνικά με τη Θεσσαλονίκη, με την Αθήνα, με το Βόλο, με την Πάτρα, με το Ηράκλειο, με όλη την Ελλάδα. Σε χωριουδάκι. Αυτό είναι επίτευγμα των δασκάλων και των καθηγητών και τους αξίζουν συγχαρητήρια». 

Ξενίζει, πραγματικά, η στάση αυτή απέναντι στα «τοπικά γλωσσικά ιδιώματα», ιδιαίτερα όταν προέρχεται από τον Υπουργό Παιδείας. Δείχνει πόσο μακριά βρίσκεται το αρμόδιο Υπουργείο από το τι σημαίνει γλώσσα, ως σύστημα, αλλά και για τους ίδιους τους ομιλητές, ως μέλη μιας κοινωνικής ομάδας.  Η γλωσσική ποικιλότητα είναι ένα «παράθυρο» στο πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος νους: μικρές αποκλίσεις σε φωνολογικό, μορφολογικό, αλλά και συντακτικό επίπεδο, μάς επιτρέπουν να δούμε μικροπαραμετρικές διαφορές ανάμεσα στις γραμματικές· μάς επιτρέπουν να αντιληφθούμε πώς λειτουργεί το γλωσσικό συνεχές· μάς επιτρέπουν να αντλήσουμε στοιχεία για την ιστορία της γλώσσας μας, καθώς πολλοί αρχαϊσμοί συχνά επιβιώνουν στις διαλέκτους. Τέλος, μάς επιτρέπουν να καταλάβουμε πώς οι επιμέρους γλωσσικές, τοπικές κοινότητες συγκροτούν την κοινωνική τους ταυτότητα. Ο «θάνατος» των τοπικών διαλέκτων παίρνει μαζί του όλες αυτές τις πληροφορίες, οι οποίες είναι και κομμάτι του πολιτισμού μας.  Ας σημειωθεί, στο σημείο αυτό,ότι είναι αρκετοί οι γλωσσολόγοι που ασχολούνται με τις διαλέκτους, ότι στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών λειτουργεί εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων και τέλος ότι ανά διετία διοργανώνεται σχετικό συνέδριο με μεγάλη απήχηση. Τελικά, αυτού του είδους οι απόψεις αντανακλούν και μια γενικότερη στάση στο πώς αντιλαμβάνεται κανείς τι θα πει παιδεία και ποιος είναι ο ρόλος του δασκάλου. Και όταν προέρχονται από τον αρμόδιο (;) Υπουργό, μάλλον μάς τρομάζουν. 

Σύνταξη: