Π. Θέμελης: η μεθοδολογία της ανασκαφικής έρευνας

>>Ο Π. Θέμελης κατά την ομιλία του 

Θέλαμε πολύ να ακούσουμε από κοντά τον Πέτρο Θέμελη, έναν ξεχωριστό καθηγητή αρχαιολογίας, του οποίου η ίδια η ζωή έχει ταυτιστεί με την ανασκαφή στην αρχαία Μεσσήνη και ο οποίος έχει τιμηθεί για την προσφορά του με το παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος. Είχαμε μελετήσει αποσπάσματα του έργου του, είχαμε διαβάσει συνεντεύξεις του, είχαμε παρακολουθήσει το ντοκιμαντέρ από τον Μπάμπη Τσόκα “Άγγιξα…Αγάπησα…Έσκαψα, που είναι αφιερωμένο στη ζωή του και στο αξιοθαύμαστο έργο του στη Μεσσήνη. Το να ακούς, όμως, μία διάλεξη από τον ίδιο αυτόν σπουδαίο διανοούμενο και διακεκριμένο επιστήμονα, είναι μία αποκάλυψη.

Εξάλλου τα λόγια του βρήκαν πρόσφορο έδαφος, καθώς τον τελευταίο χρόνο, λόγω της ανασκαφής που έγινε στην Αμφίπολη και την παγκόσμια δημοσιότητα που αυτή έλαβε, όλοι έχουμε γίνει λίγο ‘’αρχαιολόγοι’’. Στη διάλεξη που έδωσε ο Πέτρος Θέμελης, στο πλαίσιο του Πολιτιστικού Ενδοράματος, στις 30 Ιανουαρίου 2015, στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου, διαφώτισε πολλαπλές πτυχές της μεθοδολογίας της ανασκαφικής έρευνας.

Αρχικά, τόνισε ότι χρειάζεται ο κατάλληλος εξοπλισμός, καθώς και τα οικονομικά, τεχνικά μέσα, η τοπογράφηση και η κτηματογράφηση της περιοχής, το κτηματολόγιο, δηλαδή “η αγορά της γης, ώστε να μην σκάβουμε στα χωράφια του κόσμου”, όπως ανάφερε χαρακτηριστικά ο Π. Θέμελης, έτσι ώστε η έρευνα να στεφθεί με επιτυχία, ξεκλειδώνοντας και αποκαλύπτοντας το καλά φυλαγμένο μυστικό της κάθε ανασκαφής.

Η Αρχαιολογία συνεργάζεται αρμονικά και με άλλες επιστήμες, όπως αυτή της Γεωλογίας, η οποία συντελεί σε μεγάλο βαθμό στη λύση του αινίγματος. Και οι δύο επιστήμες ανιχνεύουν και ερμηνεύουν σημάδια πίσω στο χρόνο και ως βασικό άξονα διαθέτουν την κοπιαστική εργασία στην ύπαιθρο, κάτω από αντίξοες συνθήκες, καθώς και την καταγραφή των γεγονότων σε ημερολόγιο. Συγκεκριμένα, το ημερολόγιο αυτό αποτελεί το Ευαγγέλιο του Αρχαιολόγου, σύμφωνα με τον κ. Θέμελη. Βέβαια, κομβικό σημείο είναι και η δουλειά εργαστηρίου. Γεωφυσικές μεθοδολογίες, γεωλογικές αποτυπώσεις, ανάλυση στρωματογραφίας είναι μερικά από τα βασικά κλειδιά της έρευνας. Αυτό γιατί μέσα στα επάλληλα γεωλογικά στρώματα κρύβονται πολύτιμες πληροφορίες της υπό μελέτη ιστορικής εποχής.

Αξιοσημείωτη είναι η οργάνωση, συλλογικότητα, υπομονή και επιμονή που φανερώνουν οι εθελοντές των ανασκαφών από όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η ανασκαφή χρειάζεται πείρα, άσκηση ματιού, παρατηρητικότητα. Σε αυτό το ταξίδι πίσω στο χρόνο μάς προσκάλεσε και εμάς….

Από έναν άνθρωπο που έχει αφιερώσει τη ζωή του στην αρχαιολογική έρευνα και στην ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού που δουλεύει 300 μέρες τον χρόνο στο χώρο της ανασκαφής, έχει ιδιαίτερη αξία η παραίνεση για την αξιοποίηση των αρχαιολογικών χώρων ως μηχανισμό ανάπτυξης. “Όχι μόνο οι αρχαιολογικοί χώροι, αλλά τα κάστρα μας και οι βυζαντινές εκκλησίες αποτελούν τεράστιο πλούτο για τη χώρα. Δεν πρέπει να διατηρούνται ως κλειστά κελύφη, τα θέλουμε ζωντανά, άνθρωποι να τα επισκέπτονται και να τα χρησιμοποιούν”, πρότεινε ο καθηγητής.

Κλείνοντας, αναφέρθηκε στο γεγονός ότι μέχρι τώρα δεν έχει δοθεί η πρέπουσα σημασία στον Πολιτισμό, ο οποίος, μαζί με την Παιδεία, αποτελεί τα γερά θεμέλια της κοινωνίας μας.