Sightseeing Upatras: Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου Πατρών

Είναι κοινό μυστικό για όλους τους φοιτητές, πως ο Φεβρουάριος δεν είναι ένας απ’ τους πιο αγαπητούς μας μήνες. Είναι ο μήνας της επανένταξής μας στην καθημερινότητα απ’ τις διακοπές, αλλά κυρίως ο μήνας της εξεταστικής. Δικαίως, λοιπόν, για το Φλεβάρη το λεωφορειάκι του @Up θα κάνει τη στάση του σε ένα απ’ τα πιο δημοφιλή μέρη του μήνα, που δεν είναι άλλο από τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Πατρών. Ένας ιδιαίτερος χώρος, σχεδόν στην καρδιά της Πανεπιστημιούπολης, που αποτελεί –ειδικά κατά τις εξεταστικές περιόδους- σημείο καθημερινής συνάντησης για πολλούς από εμάς.

Κατεβαίνοντας από το λεωφορειάκι μας, προχωρούμε γοργά ανάμεσα στους καταπράσινους θάμνους που περιβάλλουν το κτίριο και ανεβαίνουμε, τρέχοντας, τη μεγάλη σκάλα. Χαμογελάμε στη θέα του πολύχρωμου γκράφιτι που μας καλοσωρίζει και, διασχίζοντας την κύρια είσοδο του κτιρίου, βρισκόμαστε στον πρώτο όροφο. Ώρα για μια μικρή ξενάγηση στο χώρο. Εδώ λειτουργούν το γραφείο πληροφόρησης και οι υπηρεσίες διακίνησης του υλικού, δηλαδή το Τμήμα Αναγνωστηρίων και Δανεισμού και η Υπηρεσία Διαδανεισμού. Στα βιβλιοστάσια του πρώτου ορόφου φιλοξενείται η συλλογή του πληροφοριακού υλικού της βιβλιοθήκης (λεξικά, εγκυκλοπαίδειες, εγχειρίδια κλπ.), η συλλογή στερεότυπων εκδόσεων, καθώς επίσης και το τμήμα της Βασικής Συλλογής ΙΙ, το οποίο περιέχει τις κατηγορίες 800 (Λογοτεχνία) και 900 (Ιστορία- Γεωγραφία) του ταξινομικού συστήματος Dewey. Τέλος, στον πρώτο όροφο, βρίσκονται τα γραφεία της διοίκησης (Διεύθυνση, Γραμματεία, Αίθουσα Συνεδριάσεων Εφορείας της βιβλιοθήκης, Αρχείο), καθώς και ο χώρος εργασίας για ΑΜΕΑ.

Οι χώροι, οι συλλογές και οι υπηρεσίες της Βιβλιοθήκης και Υπηρεσίας Πληροφόρησης (ΒΚΠ) αναπτύσσονται σε τέσσερα επίπεδα – ορόφους. Ακριβώς από κάτω μας, το ισόγειο καταλαμβάνουν τα βιβλιοστάσια των επιστημονικών περιοδικών, στα οποία ταξιθετούνται τα τεύχη των παλαιότερων ετών, δύο αίθουσες συνεργασίας και τρία ατομικά αναγνωστήρια μεταπτυχιακών φοιτητών, αναγνωστήριο ερευνητών, το βιβλιοστάσιο διδακτορικών διατριβών, καθώς επίσης και το Τμήμα Προσκτήσεων, Τεκμηρίωσης & Βιβλιογραφικής Ενημέρωσης.

Ανεβαίνοντας στον δεύτερο όροφο, βρίσκουμε το μεγαλύτερο τμήμα της έντυπης συλλογής, τη Βασική Συλλογή Ι. Εδώ βρίσκονται βιβλία που κατατάσσονται στις κατηγορίες του συστήματος ταξινόμησης Dewey 000-700, καθώς και τα εκθετήρια των τευχών των περιοδικών του τρέχοντος έτους. Στον τρίτο όροφο βρίσκεται η αίθουσα δωρεών με πολλά παλαιά και σπάνια βιβλία και περιοδικά από τις προσωπικές συλλογές καθηγητών και φίλων του Πανεπιστημίου (δωρεά Α. Γραμματικού, δωρεά Γ. Κούμουλου, δωρεά Κ. Πανίτσα κ.α.). Ένα σημαντικό τμήμα καταλαμβάνει η Βιβλιοθήκη Γενικής Παιδείας Β.Β. Αντωνόπουλου, ζωντανό κομμάτι της ευρύτερης συλλογής της ΒΚΠ που τα βιβλία της- ελληνικά κυρίως- καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων.

Η ΒΚΠ, όμως, όπως και κάθε βιβλιοθήκη δεν είναι μονάχα τα ράφια που στοιβάζονται τα βιβλία, ούτε οι αίθουσες. Χώροι σαν αυτόν που ερεθίζουν την ανθρώπινη φαντασία και δίνουν πνευματική τροφή για σκέψη και συλλογισμό, αποτελούνται από τον καθένα μας. Απ’ όλους εμάς που εκεί βρίσκουμε ένα καταφύγιο για ταξίδια του νου και γνώση, αλλά και απ’ τα άτομα που εργάζονται εκεί για να μας παρέχουν τα απαραίτητα.

«Η Βιβλιοθήκη ήταν απ' τους πρώτους χώρους του Πανεπιστημίου μας που έμαθα. Εκεί άρχισα να διαβάζω σαν φοιτήτρια, εκεί γνώρισα πολλούς απ’ τους φίλους μου. Πηγαίνω αρκετά συχνά, κυρίως, στην εξεταστική αλλά και για το ίντερνετ που παρέχει» αναφέρει η Μαρία, φοιτήτρια της Φαρμακευτικής. «Την βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου μας την έμαθα από μια καθηγήτρια που μου πρότεινε να βρω τα συγγράμματα που αναζητούσα εκεί, μέχρι να τα παραλάβω απ’ τον Εύδοξο» τονίζει ο Ανδρέας, φοιτητής του τμήματος Μαθηματικών. Συνεχίζοντας την συζήτηση με πολλούς συμφοιτητές μας αμέσως συνειδητοποιείς πως, λίγο ή πολύ, σχεδόν όλοι έχουν να θυμούνται και να πουν κάτι για την ΒΠΠ. Αστείες ιστορίες, εμπειρίες απ’ το event που πραγματοποιήθηκε πέρσι την άνοιξη με πρωτοβουλία του @Up, αλλά και παράπονα. «Είναι αρκετά τσουχτερό, ειδικά για φοιτητές, το πρόστιμο χρέωσης κάθε βιβλίου ανά ημέρα» ακούμε πολλούς να λένε.

Παράλληλα, είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε και με τον αναπληρωτή προϊστάμενο της ΒΚΠ κ. Γιάννη Τσάκωνα, ο οποίος με χαρά δέχθηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις μας.

1. Δώστε μας τον δικό σας ορισμό της βιβλιοθήκης.

Πέρα και πάνω απ’ ότι υπονοεί η ετυμολογία της λέξης, η Βιβλιοθήκη είναι ένας θεσμός, διαχρονικός και πάντα καίριος, γιατί είναι προορισμένος όχι τόσο για τα βιβλία, όσο για τους ανθρώπους. Δίχως την επικοινωνία των ανθρώπων, είτε πρόκειται για βιβλιοθηκονόμους και χρήστες, είτε για δημιουργούς και αναγνώστες, η Βιβλιοθήκη δεν έχει ουσιαστική συμβολή στα ζητήματα της κοινωνίας.

2. Ποιά θα αναφέρατε ως τη μεγαλύτερη πρόκληση/δυσκολία που καλείται να αντιμετωπίσει η ΒΚΠ σήμερα;

Οι προκλήσεις είναι πολυδιάστατες, από τα πολύ απλά και προφανή πρακτικά ζητήματα, όπως είναι η υποστελέχωση και η υποχρηματοδότηση, έως τα πιο σύνθετα, όπως ο αγώνας μας να καταστήσουμε τις υπηρεσίες μας προσιτές, αποδεκτές, χρήσιμες και βιώσιμες.

3. Καταβάλλονται προσπάθειες για εμπλουτισμό της συλλογής της ΒΚΠ σε βιβλία αλλά και επιστημονικά περιοδικά, και αν ναι σε ποιούς κλάδους δίνεται έμφαση;

Πάντα μεριμνούμε, ώστε να υπάρχει μια ισορροπημένη ανάπτυξη μεταξύ υλικού για τις προπτυχιακές σπουδές και για τους επόμενους κύκλους σπουδών και έρευνας. Παράλληλα, θέλουμε να ενισχύουμε τις νέες επιστήμες που θεραπεύει το Πανεπιστήμιό μας, είτε μέσω στοχευόμενων προσκτήσεων υλικού, είτε μέσω παραγωγής νέου υλικού και ψηφιοποιήσεων.

4. Με ποιά κριτήρια επιλέγονται τα βιβλία που συμπεριλαμβάνονται στη συλλογή της ΒΚΠ; Υπάρχουν κανονισμοί ή "κατευθυντήριες γραμμές" σχετικά με την καταλληλότητα των βιβλίων;

Τεχνικά μιλώντας, υπάρχουν κριτήρια, όπως η εγκυρότητα, η επικαιρότητα, η αξιοπιστία, κ.λπ.. Το πώς εφαρμόζονται συχνά είναι μια σύνθετη διαδικασία. Όμως, στην ουσία των πραγμάτων υπάρχει συνεχής επικοινωνία με την κοινότητα και διάλογος για την επιλογή των, πλέον, χρήσιμων και κατάλληλων τεκμηρίων.

5. Υπάρχει βιβλίο που δεν θα βάζατε ποτέ στη βιβλιοθήκη;

Δεν νομίζω ότι υπάρχει εύκολη απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Κάθε βιβλίο, έστω και αν είναι κατά κάποιο τρόπο αμφιλεγόμενο, έχει την αξία του και το κοινό του. Εάν απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, δηλαδή ποια είναι η αξία του και ποιο το κοινό του, η απάντηση γίνεται λίγο ευκολότερη, αλλά η περισυλλογή πάντα θα υπάρχει.

6. Είναι η ΒΚΠ κάτι περισσότερο από αυτό που δείχνει, δηλαδή ένας εξαιρετικός χώρος εργασίας-μελέτης και, όπως μαρτυρά ο όρος, ένα μέρος γεμάτο ράφια με τα βιβλία που φυλάσσονται και διατίθενται; Υπάρχει περίπτωση να δούμε κάποια στιγμή να πραγματοποιούνται στη βιβλιοθήκη μας βραδιές ανάγνωσης λογοτεχνίας ή συναφείς εκδηλώσεις, όπως συμβαίνει αλλού;

Νομίζω ότι το 2014 δώσαμε το στίγμα των προθέσεών μας. Θέλουμε να διευρύνουμε τη λειτουργία της Βιβλιοθήκης και να την κάνουμε έναν χώρο φιλόξενο για πολύπλευρη δραστηριότητα. Το 2014 είχαμε έκθεση με κόμικ, εκδήλωση γκράφιτι, ακόμη και μουσική. Είχαμε, επίσης, πολλές εκδηλώσεις προσιτές στο ευρύ κοινό, όπως απέδειξε η συμμετοχή σε αυτές, γόνιμες συνεργασίες με Τμήματα του Πανεπιστημίου μας, επισκέψεις από σχολεία, κ.λπ.. Αναζητάμε, συνεχώς, νέες συνέργειες και συμπράξεις.

7. Ποιά η θέση σας στη διαμάχη χαρτιού-οθόνης; Μπορούν οι τεράστιες δυνατότητες των ψηφιακών συλλογών να καταστήσουν περιττό βάρος το μελάνι και το χαρτί των εντύπων βιβλίων; Πώς ισορροπεί μια βιβλιοθήκη, και δη πανεπιστημιακή, ανάμεσα στο ψηφιακό και το αναλογικό;

Νομίζω ότι η “διαμάχη” αυτή είναι τεχνητή. Στη θέση της θα έβαζα τη λέξη “ολοκλήρωση”˙ η μια μορφή συμπληρώνει την άλλη, ώστε η πληροφορία και η γνώση να αγγίξουν όσο το δυνατόν περισσότερους. Από την άλλη, η λέξη “ισορροπία” είναι κατάλληλη, γιατί, στην προσπάθειά μας να αναπτύξουμε τη συλλογή μας, οφείλουμε να σεβαστούμε τις υπάρχουσες μορφές που απολαμβάνουν της ευρείας αποδοχής του κοινού, αλλά και να συνυπολογίσουμε τη δυναμική και τα πλεονεκτήματα των νέων μορφών.

8. Ποιά τα πλεονεκτήματα που φέρνει στη ζωή του φοιτητή η ΒΚΠ; Γιατί να επισκεφθούμε τη βιβλιοθήκη;

Γιατί θα βρείτε ανθρώπους που ενδιαφέρονται και θα προσπαθήσουν για εσάς. Παρά τις αντιξοότητες, προσπαθούμε να καταστήσουμε την επαφή με τη Βιβλιοθήκη απλή, ευνόητη και διαφανή και την συνολική εμπειρία ευχάριστη. Στην προσπάθεια αυτή χτίζουμε συλλογές και υπηρεσίες που δεν σας δυσκολεύουν, αλλά απλοποιούν την επαφή σας με εμάς και το Πανεπιστήμιο εν γένει.

9. Τί διαβάζουν περισσότερο οι φοιτητές του Πανεπιστημίου Πατρών- εκτός της ύλης τους για την εκάστοτε εξεταστική- και πώς θα τους χαρακτηρίζατε ως αναγνώστες;

Έστω και αν είχα εύκαιρη μια απάντηση, δεν θα τη μοιραζόμουν μαζί σας. Ακόμη και οι βιβλιοθηκονόμοι έχουν το επαγγελματικό τους απόρρητο! Αυτό που γνωρίζω είναι ότι οι χρήστες της Βιβλιοθήκης, στην συντριπτική τους πλειονότητα, είναι αναγνώστες που σέβονται τον χώρο, τις συλλογές, το προσωπικό και τους συν-αναγνώστες τους.

Και κάπως έτσι, με μπόλικη συζήτηση πίσω απ’ τα ράφια της Βιβλιοθήκης μας, ολοκληρώθηκε και η δεύτερη στάση της «πολιτιστικής γραμμής» του @Up σε χώρους του Πανεπιστημίου Πατρών.

Σας ευχόμαστε καλή εξεταστική και δίνουμε ραντεβού για μελέτη, αλλά και ταξίδια του νου στον χώρο της ΒΚΠ.