Bullying: Όταν η σιωπή δεν είναι χρυσός

Πρώτα τα ατελείωτα πειράγματα, κι αν είσαι άτυχος, υπάρχει και η συνέχειά τους στο δρόμο για το σπίτι, στη βόλτα σου στο πάρκο, παντού. Έχοντας περάσει απ’ τα σχολικά προαύλια υπήρξα και εγώ άλλοτε θύμα και άλλοτε θεατής  του κοινωνικού φαινόμενου που λέγεται  σχολικός εκφοβισμός ή Bullying. Υπολογίζεται μάλιστα  πως το 10-15%  των παιδιών σχολικής ηλικίας είτε έχουν εκδηλώσει είτε έχουν υποστεί εκφοβιστική συμπεριφορά. Ποιά είναι η θέση του καθένα μας, όμως, απέναντι σε αυτό το κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο δεν περιορίζεται μόνο στις σχολικές αίθουσες;

Τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα που εκτυλίχθησαν στην Γαλακτοκομική Σχολή των Ιωαννίνων και οδήγησαν στον τραγικό θάνατο του οικότροφου Βαγγέλη Γιακουμάκη, σκόρπισαν συγκίνηση για το παιδί και θλίψη για την κοινωνία μας.  Πρέπει όμως, να γίνει κατανοητό πως  υπάρχει πλήθος  περιστατικών εκφοβισμού, καθημερινά, γύρω μας. Συζητώντας με τον ψυχολόγο του Πανεπιστημίου μας, κο Στέφανο Βασιλόπουλο, Επίκουρο καθηγητή του ΠΤΔΕ και επιστημονικό υπεύθυνο του Γραφείου Διασύνδεσης, αμέσως μού έγινε αντιληπτό πως έμφαση δεν πρέπει να δοθεί  μόνο στην ανάλυση της ψυχολογικής πίεσης που βιώνει το άτομο που δέχεται bullying, αλλά και στη σημασία των θεατών στην έκβαση του περιστατικού. Είναι γεγονός ότι  η επίδραση των θεατών είναι σημαντική, είτε ενθαρρύνουν τον δράστη, είτε απλά παρακολουθούν. Με το να μην κάνουν τίποτα οι παρατηρητές (bystanders) σημαίνει ότι λειτουργούν ως «σιωπηλοί χειροκροτητές», καθώς ο  δράστης για να διατηρήσει το ψευδο-δημοφιλές προφίλ του, συνεχίζει τις απαράδεκτες ενέργειές του. Ποιά είναι όμως, η αντίδραση του καθένα μας απέναντι σε τέτοιου είδους περιστατικά; Και συγκεκριμένα, ποιά πρέπει να είναι η αντιμετώπιση των κρουσμάτων εκφοβισμού;

Πολλοί παράγοντες (ντροπή, δειλία, αδιαφορία κλπ) μπορούν να συναινέσουν στο να μην αντιδράσει ο θεατής, όμως πρέπει να γίνει κατανοητό πως με αυτή τη συμπεριφορά του ο θεατής γίνεται συνένοχος του θύτη. Όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά πρέπει να δημιουργήσουμε μια «ασπίδα»  υποστήριξης και αλληλεγγύης στα θύματα του bullying, διότι μόνο μέσω των πράξεών μας και της έμπρακτης στήριξής μας θα καταφέρουμε να εξαλείψουμε τον εκφοβισμό. Όσες ενημερώσεις, ομιλίες και ημερίδες αν γίνουν, μονάχα όταν ο καθένας από εμάς δράσει απέναντι σε αυτά τα περιστατικά,  θα έχουμε κάνει ένα αληθινό βήμα προς το καλύτερο. Η σιωπή μας, μερικές κουβέντες πίσω απ’ τα δόντια ή οι δημοσιεύσεις στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης δεν θα επιφέρουν κανένα αποτέλεσμα, αν δεν αντιδράσουμε, όταν συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας  το περιστατικό. Άλλωστε ο θύτης που είναι και εκείνος θύμα του οικογενειακού και σχολικού περιβάλλοντος που τον γέννησε, στοχεύει στην προσοχή των θεατών. Τι θα γίνει όμως, αν, αντί για τη συνενοχική σιωπή, αντιμετωπίσει την κατακραυγή του συνόλου; Τι θα γίνει αν την επόμενη φορά που θα δεις να τραμπουκίζουν τον διπλανό σου, τον υποστηρίξεις, απλώς μιλώντας; Ίσως να μην αλλάξει τίποτα, ίσως, όμως, και να αλλάξει… Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα δεις ένα επεισόδιο εκφοβισμού μπροστά σου, έχεις μονάχα μία επιλογή, να μιλήσεις! Στις περιπτώσεις αυτές, η σιωπή δεν είναι χρυσός…