Ημερίδα ‘Ιατρική και Παραδοξογραφία στον Αρχαίο Κόσμο’

Η έννοια του ‘θαυμαστού’ είναι κινητήριος μοχλός της αρχαί-
ας ελληνικής επιστήμης. Το κάθε τι στη φύση που προξενεί
θαυμασμό (π.χ. οι κεραυνοί ή το ότι ζώα όπως το χταπόδι
μπορούν και αλλάζουν το χρώμα τους) γεννά επίσης και απορία ως
προς το πως και γιατί συμβαίνει, εκκινώντας έτσι μια διαδικασία
προβληματισμού και έρευνας. Ταυτόχρονα όμως, ‘το θαυμαστό’
αποτελούσε κατά την αρχαιότητα και αυτοδύναμη κατηγορία γνώ-
σης, η οποία περιέκλειε ο,τιδήποτε παραβίαζε κοινώς αποδεκτούς
κανόνες της λογικής και του πιστευτού. Ως τέτοια, έδωσε άφθονη
τροφή στην ακμαιότατη αρχαία λογοτεχνία των
‘παραδόξων’ (εντυπωσιακών, ή ανεξήγητων φαινομένων), το σωζό-
μενο corpus της οποίας αποκαλούμε σήμερα παραδοξογραφία.
Πόσο ευδιάκριτα ήταν τα όρια μεταξύ επιστήμης και παραδοξογρα-
φίας στον αρχαίο κόσμο; Τι ρόλο παίζουν το παράδοξο και το θαυ-
μαστό στη μέθοδο που επιλέγουν οι γιατροί και φυσικοί φιλόσοφοι
της αρχαιότητας για να εκθέσουν τις αρχές της επιστήμης τους μέ-
σα στα γραπτά τους; Αυτά ήταν κάποια από τα ερωτήματα που
έθεσε η ημερίδα Ιατρική και Παραδοξογραφία στον Αρχαίο Κόσμο
(Medicine and Paradoxography in the Ancient World), με διοργανω-
τή τον Επίκουρο Καθηγητή του Τμήματος Φιλολογίας κ. Γιώργο
Καζαντζίδη, η οποία πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Δεκέμβρη
(15.12.2016), στην Αίθουσα Εκδηλώσεων της Κεντρικής Βιβλιοθή-
κης του Πανεπιστημίου Πατρών.
Στην ημερίδα έλαβαν μέρος διακεκριμένοι νέοι ερευνητές της αρχαί-
ας ελληνικής φιλολογίας καθώς και ιστορικοί της αρχαίας ιατρικής
από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Οι πλούσιες σε πρωτογενές υλι-
κό παρουσιάσεις διερεύνησαν την έννοια του παραδόξου στο ιστο-
ρικό έργο του Ηροδότου (Μαρία Γερολέμου, Πανεπιστήμιο Κύ-πρου), στα Ιπποκρατικά κείμενα (Chiara Thumiger, Πανεπιστήμιο

Warwick), στην ελληνιστική ποίηση (Floris Overduin, Πανεπιστήμιο
Nijmegen), στην συλλογή φυσικών και ιατρικών Προβλημάτων της
αριστοτελικής παράδοσης (Κατερίνα Οικονομοπούλου, Πανεπιστή-
μιο Πατρών), στο αρχαίο ελληνικό επίγραμμα (Lucia Floridi, Πανε-
πιστήμιο Μιλάνου), καθώς και σε ιατρικά συγγράμματα του Γαληνού
και του Αίλιου Αριστείδη (Alexia Petsalis-Diomidis, Πανεπιστήμιο
Οξφόρδης, και Γεωργία Πετρίδου, Πανεπιστήμιο Liverpool, αντίστοι-
χα).
Όπως τόνισε στην εισαγωγική ομιλία του ο διοργανωτής κ. Γιώργος
Καζαντζίδης, ‘στόχος του συνεδρίου είναι να ανοίξει νέους δρόμους
στην αντίληψή μας για τον πολύπλευρο διάλογο μεταξύ ιατρικής και
παραδοξογραφίας στον αρχαίο κόσμο, και γενικότερα να επανα-
προσδιορίσει το άκαμπτο μοντέλο σύμφωνα με το οποίο η κλασική
φιλολογία τείνει πολλές φορές να χαράσσει τα όρια μεταξύ λογικής
και παραλόγου στην αρχαία σκέψη.’ Και πράγματι, η ημερίδα έδωσε
αφορμή για έναν ιδιαίτερα γόνιμο διάλογο πάνω στην ίδια την
έννοια και τα όρια αυτού που ονομάζουμε ‘αρχαία επιστήμη’, διάλο-
γος ο οποίος περιμένουμε ότι θα έχει πλούσια συνέχεια.