To τμήμα Χημικών Μηχανικών: Συνέντευξη του Προέδρου Δημήτρη Ματαρά

Πείτε μας μερικά σημεία-σταθμούς για το τμήμα Χημικών Μηχανικών.

Το Τμήμα ιδρύεται το 1978 και είναι το νεότερο αλλά ταυτόχρονα και το πιο δυναμικό Τμήμα Χημικών Μηχανικών στην Ελλάδα και αυτό το λέω με πλήρη γνώση ότι και τα άλλα δύο Τμήματα, στο ΕΜΠ και το ΑΠΘ, έχουν εξαιρετικούς συναδέλφους, σημαντικό έργο και διακρίσεις. Μια πολύ σημαντική στιγμή είναι η ίδρυση του Ινστιτούτου Επιστημών Χημικής Μηχανικής το 1984. Το Ινστιτούτο έδωσε τη μοναδική δυνατότητα στους καθηγητές του Τμήματος αυτού να κάνουν έρευνα διεθνούς επιπέδου. Αυτά είναι πρωτόγνωρα πράγματα για την εποχή, στο Πανεπιστήμιό μας αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Σήμερα το ΙΕΧΜΗ είναι μια από τις ελάχιστες ερευνητικές υποδομές στηνΕλλάδα για τις οποίες μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι και πρέπει να συνυπολογίζεται στην προσφορά του Τμήματος. Σημαντικοί σταθμοί επίσης είναι η παράδοση των κτιρίων μας, το 1991 και το 2006, αλλά και οι εξαιρετικές διεθνείς αξιολογήσεις του Τμήματος το 2004 και το 2013. Θα μπορούσα εδώ να αναφέρω και ορισμένες εντελώς ξεχωριστές διακρίσεις των καθηγητών μας, αλλά κινδυνεύω να αδικήσω κάποιον.

Πώς κρίνετε το επίπεδο του Τμήματος σε σχέση με αντίστοιχα Τμήματα της Ελλάδας και του εξωτερικού, αλλά και εντός του Π.Π.;
Νομίζω ότι μπορείτε να ανατρέξετε στα συμπεράσματα των αξιολογήσεων του 2004 και του 2013, τα οποία είναι αναρτημένα στονιστότοπο του Τμήματος και μας κατατάσσουν ανάμεσα στα καλύτερα Τμήματα της Ευρώπης και του κόσμου. Δεν νομίζω ότι χρειάζεται να μιλήσω περισσότερο γι’ αυτό, αλλά θα μου επιτρέψετε μια μικρή παραίνεση. Σήμερα οι φοιτητές μας είναι επαρκώς καταρτισμένοι και έχουν ελεύθερη πρόσβαση στις πλέον αξιόπιστες βάσεις δεδομένων. Τους παροτρύνω να δουν σε ποιο Τμήμα σπουδάζουν, με τι ασχολούνται και ποια είναι η αναγνώριση του έργου των καθηγητών τους. Με τα αδελφά Τμήματα Χημικών Μηχανικών έχουμε μια υποδειγματική σχέση συν εργασίας, μοναδική εξ όσων γνωρίζω για τα ελληνικά δεδομένα. Κάνουμε τακτικές ετήσιες συναντήσεις συνεργασίας σε επίπεδο προέδρων,συντονίζουμε σε ένα βαθμό τα προγράμματα μας και διοργανώνουμε από κοινού ανά διετία ένα πολύ επιτυχημένο συνέδριο εδώ και 22 χρόνια. Επομένως υπάρχει σχέση ευγενούς άμιλλας και συναδελφικής συνεργασίας. Το ίδιο ασφαλώς ισχύει και για τα περισσότερα Τμήματα του Πανεπιστημίου Πατρών.

Ποια προβλήματα/ελλείψεις αντιμετωπίζει το Τμήμα στο γενικότερο δύσκολο οικονομικό πλαίσιο που βρίσκεται η Ελλάδα;

Ασφαλώς τα προβλήματα είναι πολλά. Εμείς, όπως και η μέση ελληνική οικογένεια, έχουμε προσπαθήσει να απορροφήσουμε την ένταση των περικοπών, ούτως ώστε να μην φτάσουν στους φοιτητές μας και να έχουμε απρόσκοπτη λειτουργία των εκπαιδευτικών εργαστηρίων. Όμως η εντελώς απαραίτητη ανανέωση και επέκταση των υποδομών και του εξοπλισμού, δεδομένης και της αύξησης του αριθμού των εισακτέων, είναι αδύνατον να γίνει. Πάσχουμε ακόμη περισσότερο στο θέμα της συντήρησης των κτιρίων και αυτό μας στενοχωρεί ιδιαίτερα. Το Τμήμα κάνει μεγάλες προσπάθειες τόσο για την βελτιστοποίηση της χρήσης των πόρων όσο και στην κατεύθυνση αναζήτησης χορηγών.

Βλέπουμε ότι τα τελευταία 2-3 χρόνια γίνονται αρκετές αλλαγές τόσο στο πρόγραμμα σπουδών όσο και στις εγκαταστάσεις του Τμήματος. Αναφέρετέ μας ποιες είναι αυτές και πως πιστεύετε ότι θα βοηθήσουν στην βελτίωση του Τμήματος.

Το πρόγραμμα σπουδών έχει υποστεί διαδοχικές αλλαγές την τελευταία δεκαετία, στην κατεύθυνση της μείωσης του αριθμού των μαθημάτων (και νομίζω ότι έχουμε ένα από τα πιο συμπαγή προγράμματα), αλλά και της στάθμισης του φόρτου του φοιτητή. Στο σχεδιασμό του προγράμματος έχουμε εξετάσει λεπτομερώς τα προγράμματα περίπου 15 κορυφαίων Τμημάτων Χημικής Μηχανικής στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, αλλά και τα κριτήρια πιστοποίησης των προγραμμάτων από διεθνείς οργανισμούς. Το Τμήμα άλλωστε βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε διαδικασία πιστοποίησης του προγράμματος σπουδών του ως Integrated Master of Engineering από το Institution of Chemical Engineers, το οποίο θα δώσει επίσης στο Δίπλωμά μας το σήμα ποιότητας EURACE. Αυτά αναγνωρίζονται υποχρεωτικά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι μόνο. Ελπίζουμε έτσι σε ένα καλύτερο μέλλον με διευρυμένες προοπτικές για τους αποφοίτους μας. Στο Τμήμα αναγνωρίζουμε επίσης τη σημασία που έχει η εικόνα των εγκαταστάσεών μας τόσο για την προβολή του όσο και για το ηθικό των φοιτητών μας. Μας ενδιαφέρουν οι φοιτητές μας. Θέλουμε και θεωρούμε ότι σήμερα ειδικά είναι απόλυτα αναγκαίο να τους εμπλέξουμε στη διαδικασία αναβάθμισης του Τμήματος. Δεν μπορεί ο φοιτητής να έρχεται στο πανεπιστήμιο και όταν δεν έχει μάθημα να μην μπορεί να κάτσει πουθενά για να ξεκουραστεί, να μιλήσει, να διαβάσει, να συνεργαστεί. Δεν θέλει πολλά λεφτά αυτό. Η πλειοψηφία των φοιτητών θέλει τους χώρους καθαρούς και ευχάριστους. Σε αυτό το πλαίσιο φτιάχνουμε μικρούς χώρους μελέτης-συνεργασίας και με τη συνδρομή του Πανεπιστημίου το ημιυπαίθριο θεατράκι, το οποίο μπορεί να αναβαθμίσει την ποιότητα των δραστηριοτήτων μας. Ακόμη, έχουμε φτιάξει μια αίθουσα για to design project στο οποίο το Τμήμα δίνει ξεχωριστή σημασία και μια πολύ αναβαθμισμένη αίθουσα τελειόφοιτων. Επίσης τα εργαστήρια μας χρειάζονται αναβάθμιση και ονειρευόμαστε ένα μικρό pilot plant, αν βρούμε χορηγό. Κάνουμε ό,τι μπορούμε με τα μέσα που έχουμε.

Από τι παθογένειες πιστεύετε ότι πάσχει το ελληνικό πανεπιστήμιο και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν;

Όλα όσα είπα ως τώρα ακούγονται μόνο θετικά, με κίνδυνο να παρεξηγηθώ. Υπάρχουν ακόμη πολλές αδυναμίες και πολλά που θα θέλαμε να κάνουμε καλύτερα στο τμήμα. Υπάρχουν όμως ακόμα περισσότερα που δυστυχώς δεν εξαρτώνται από μας. Το θεσμικό πλαίσιο, ο αριθμός εισακτέων και η διαδικασία επιλογής, η χρηματοδότηση, η εμπλοκή των κομμάτων στις ακαδημαϊκές λειτουργίες, η νοοτροπία ορισμένων φοιτητών αλλά και καθηγητών και γονέων. Νομίζω ότι ένα πρώτο βήμα θα γινόταν αν μπορούσαμε να στείλουμε όλους τους φοιτητές μας στο εξωτερικό μέσω του Erasmus. Εκεί πιστεύω θα καταλάβαιναν ότι δεν είμαστε ο ομφαλός της γης και δεν είναι λογικό να αποτελούμε μια αρνητική μοναδικότητα.

Θα ταίριαζαν στο ελληνικό πανεπιστήμιο αυτόνομα/αυτοδιοίκητα μοντέλα διοίκησης τμημάτων, όπως γίνεται σε πολλά πανεπιστήμια του εξωτερικού;

Μια από τις αιτίες επιτυχίας του Τμήματός μας είναι ότι μερικές φορές έκανε ‘του κεφαλιού του’. Ναι, πιστεύω ακράδαντα ότι ένα πραγματικά αυτοδιοίκητο Πανεπιστήμιο Πατρών θα γινόταν σύντομα πολύ καλύτερο. Δεν πιστεύω ότι θα γίνει ποτέ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να κάνουμε πράγματα. Ας αφήσουμε τη φαντασία μας ελεύθερη, ας ακούσουμε τους φοιτητές, ας δούμε το παράδειγμα των άλλων. Είναι πολλά που μπορούμε και δεν κάνουμε.

Τι πιστεύετε ότι πρέπει να αλλάξει στην νοοτροπία πολλών φοιτητών αλλά και καθηγητών για να συναγωνιστούν τα πανεπιστήμια μας τα κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου;

Δυστυχώς οι φοιτητές έρχονται από ένα υποβαθμισμένο Λύκειο, από όπου έχουν πάρει το λάθος μήνυμα της ήσσονος προσπάθειας και από ένα φροντιστήριο επικεντρωμένο στην επιτυχία στις εξετάσεις και όχι στη γνώση. Από την άλλη μεριά, τα πανεπιστήμιά
μας έχουν δυσφημιστεί συστηματικά και εσκεμμένα τα τελευταία χρόνια. Έχουμε μερικά καλά πανεπιστήμια και λίγα εξαιρετικά τμήματα. Εντάξει, τα πανεπιστήμιά μας κορυφαία δεν είναι, αλλά μάλλον είναι σε καλύτερο επίπεδο από το γενικό επίπεδο της χώρας και έχουν βελτιωθεί πολύ τα τελευταία 30 χρόνια, λόγω και της ανάπτυξης της έρευνας. Αν ο αριθμός των εισακτέων κλπ. μείνουν σε αυτά τα επίπεδα, δεν μπορούν ποτέ να γίνουν κορυφαία. Μπορούν όμως να βελτιωθούν υπό την προϋπόθεση ότι όλοι μας, φοιτητές και καθηγητές, θα ξεβολευτούμε και θα δουλέψουμε περισσότερο. Είμαστε αποφασισμένοι να το κάνουμε;

Ποιο είναι το όραμά σας για το Τμήμα Χημικών Μηχανικών Πάτρας;

Το όραμα του Τμήματος το έχουν καθορίσει άλλοι σημαντικότεροι πριν από εμένα. Είναι η διαρκής επιδίωξη της αριστείας στην έρευνα και τη διδασκαλία. Να μοιάσουμε και να καταφέρουμε να συγκρινόμαστε με τα καλύτερα τμήματα χημικής μηχανικής στον κόσμο. Νομίζω ότι το μόνο που έχει αλλάξει σήμερα είναι ότι δεν φτάνουν οι ακαδημαϊκές επιδόσεις, αλλά πρέπει κανείς να φροντίσει όλες τις πλευρές της δραστηριότητας του τμήματος. Τότε είχαμε λίγους και πολύ καλούς φοιτητές, σήμερα το στοίχημα είναι και ο τελευταίος απόφοιτός μας να έχει μέλλον.