Το Τμήμα Γεωλογίας: Συνέντευξη με τον Πρόεδρο Γιώργο Παπαθεοδώρου

Πείτε μας μερικά σημεία- σταθμούς για το Γεωλογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πατρών.

Το Τμήμα Γεωλογίας, το νεώτερο από τα τρία Γεωλογικά Τμήματα της χώρας, ιδρύθηκε το 1977 στην τότε Φυσικoμαθηματική Σχολή (και από το 1983, Σχολή Θετικών Επιστημών) του Παν/μίου Πατρών και υποδέχθηκε τους πρώτους 65 φοιτητές την επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά. Μέχρι σήμερα 1.370 Πτυχιούχοι Γεωλόγοι έχουν αποφοιτήσει από το Τμήμα και έχουν στελεχώσει τον δημόσιο τομέα, αλλά και εταιρίες και Πανεπιστήμια του εσωτερικού και του εξωτερικού. Η ίδρυση το ακαδημαϊκό έτος 1995-96 του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) με τίτλο «Γεωεπιστήμες και Περιβάλλον» και πέντε επιμέρους κατευθύνσεις που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα των Γεωπιστημών, αποτέλεσε ένα σημαντικό σταθμό στην πορεία του Τμήματος και έχει οδηγήσει μέχρι σήμερα στην απονομή 260 Διπλωμάτων Ειδίκευσης. Επιπλέον, το Τμήμα ανέλαβε από το ακαδημαϊκό έτος 2014– 2015 τη διοικητική υποστήριξη του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακού Σπουδών της Σχολής Θετικών Επιστημών στις «Περιβαλλοντικές Επιστήμες». Η μεταφορά και συγκέντρωση των υποδομών του Τμήματος από διάφορα κτίρια στο νέο κτήριο του Τμήματος Γεωλογίας, που πραγματοποιήθηκε το 1998, αναβάθμισε και έδωσε νέα δυναμική στη λειτουργία των εκπαιδευτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων του. Σημαντικό σταθμό αποτελεί, αναμφίβολα, η εξαιρετική εξωτερική αξιολόγηση που έλαβε το Τμήμα το ακαδημαϊκό έτος 2011-2012. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρω ότι οι σημαντικές ερευνητικές διακρίσεις των μελών ΔΕΠ, που για λόγους οικονομίας χώρου δεν παρουσιάζονται εδώ, αποτελούν σημαντικά σημεία στην ανοδική πορεία του Τμήματος τα 40 χρόνια της λειτουργίας του.

Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Τμήματος;

Το Τμήμα υπηρετεί τα βασικά γνωστικά αντικείμενα της Γεωλογίας. Επιπλέον, έχει ενσωματώσει σύγχρονους τομείς των Γεωπιστημών, ενώ όλα τα αντικείμενα έχουν μια έντονα εφαρμοσμένη διάσταση, που προσδίδει ιδιαίτερη δυναμική στο χαρακτήρα του. Αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά είναι που έχουν αναδείξει το Τμήμα σε μια πολύτιμη εκπαιδευτική και ερευνητική μονάδα, που οδηγεί σε άρτια καταρτισμένους αποφοίτους και προσφέρει σημαντικό ερευνητικό έργο σε ιδιαίτερα σημαντικούς τομείς της Δυτικής Ελλάδας, αλλά και της χώρας, και συγκεκριμένα στην έρευνα υδατικών και ορυκτών πόρων, με έμφαση στους υδρογονάνθρακες, στη σχεδίαση μεγάλων τεχνικών έργων, στη σεισμικότητα και τον τεκτονισμό της περιοχής, στην προστασία του χερσαίου και θαλάσσιου περιβάλλοντος, στην καταγραφή και προστασία της χερσαίας και ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς κ.ά.

Η υψηλή κατάρτιση των αποφοίτων μας είναι αποτέλεσμα της υψηλής εργαστηριακότητας, αλλά κυρίως του μεγάλου αριθμού ασκήσεων υπαίθρου, που είναι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Τμήματός μας. Η θεωρία σε κάθε μάθημα συμπληρώνεται από εργαστηριακές ασκήσεις που διεξάγονται με τις πλέον σύγχρονες τεχνικές, με τις οποίες εξοικειώνονται οι φοιτητές. Οι ασκήσεις υπαίθρου είναι αναπόσπαστο τμήμα των προπτυχιακών σπουδών και συγκεκριμένα απαιτούνται 27 ημέρες συμμετοχής σε ασκήσεις υπαίθρου, ώστε οι φοιτητές μας να κριθούν άξιοι του πτυχίου Γεωλογίας. Η υποχρεωτική συμμετοχή των προπτυχιακών φοιτητών σε μεγάλο αριθμό ασκήσεων υπαίθρου, μονοήμερων ή πολυήμερων, που πραγματοποιούνται ακόμη και στη Βόρεια Ελλάδα και σε νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, βοηθούν με αποτελεσματικό τρόπο στην κατανόηση των γεωλογικών εννοιών και διεργασιών που παρουσιάζονται στις διαλέξεις και στα εργαστήρια, ενώ φέρνουν τους φοιτητές σε επαφή με την ιδιαίτερα σύνθετη γεωλογική δομή του Ελληνικού χώρου. Η πραγματοποίηση των ασκήσεων υπαίθρου είναι ένας φιλόδοξος στόχος που απαιτεί πολύ καλή οργάνωση και μεγάλο κόπο τόσο από τους διδάσκοντες, όσο και από τους φοιτητές του Τμήματος, και είμαστε όλοι ιδιαίτερα υπερήφανοι που τον φέρνουμε σε πέρας επιτυχώς κάθε ακαδημαϊκό έτος.

Ποια είναι η σχέση του Τμήματος με άλλα Τμήματα του Πανεπιστημίου Πατρών, Τμήματα άλλων Α.Ε.Ι. της Ελλάδας και του Εξωτερικού;

Το Τμήμα μας χαρακτηρίζεται από εξωστρέφεια, όπως μάλλον όλα τα Τμήματα Γεωλογίας, λόγω αντικειμένου. Η έρευνα του φυσικού και γεωλογικού περιβάλλοντος και γενικότερα η έρευνα του πεδίου απαιτεί συνέργειες και επιβάλλει ομαδική εργασία, αναπτύσσοντας έτσι πνεύμα ευρύτερων συνεργασιών και εξωστρέφειας. Αυτό το χαρακτηριστικό είναι ιδιαίτερα έντονο στον Ελληνικό χώρο, καθώς πολλές ερευνητικές αποστολές Γεωλογικών Τμημάτων του εξωτερικού επισκέπτονται τη χώρα για να μελετήσουν το μοναδικό γελογικό περιβάλλον της, με αποτέλεσμα να αναπτύσσονται πολλές συνεργασίες με ξένα ιδρύματα. Επιπλέον, η συμμετοχή των διδασκόντων σε ευρωπαϊκά και διεθνή ερευνητικά προγράμματα, καθώς και στο πρόγραμμα Erasmus+, έχει αναπτύξει πλήθος γόνιμων συνεργασιών με Πανεπιστήμια και Ινστιτούτα του εξωτερικού. Οι σχέσεις του Τμήματος με τα αδελφά Τμήματα της χώρας (Αθήνας και Θεσσαλονίκης), αλλά και με Τμήματα με συναφές αντικείμενο, είναι εξαιρετικές, καθώς έχουν αναπτυχθεί στενές και μόνιμες συνεργασίες με συναδέλφους καθηγητές των άλλων Τμημάτων, ενώ, όποτε αυτό χρειάσθηκε, πραγματοποιήθηκαν κοινές δράσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του χώρου μας. Έχουμε άλλωστε τη χαρά και την τιμή απόφοιτοι του Τμήματός μας να υπηρετούν ως μέλη ΔΕΠ σε αυτά τα Τμήματα, ενδυναμώνοντας έτσι τις σχέσεις μας. Στο πλαίσιο του Πανεπιστημίου μας, έχουν αναπτυχθεί πολύχρονες εποικοδομητικές σχέσεις με τα Τμήματα της Σχολής Θετικών Επιστημών τόσο σε επίπεδο εκπαιδευτικό, με την προσφορά μαθημάτων και τη συνεπίβλεψη διπλωματικών και μεταπτυχιακών εργασιών, καθώς και διδακτορικών διατριβών, όσο και σε ερευνητικό, με την εκπόνηση κοινών διεπιστημονικών ερευνητικών προγραμμάτων. Παρόμοιες σχέσεις, σε μικρότερο όμως βαθμό, έχουν αναπτυχθεί με την Πολυτεχνική Σχολή.

Ποια προβλήματα- ελλείψεις αντιμετωπίζει το Τμήμα στο γενικότερο δύσκολο οικονομικό πλαίσιο που βρίσκεται η Ελλάδα;

Το γενικότερο πρόβλημα της υποχρηματοδότησης και της υποστελέχωσης των Πανεπιστημίων είναι το κυρίαρχο και στο δικό μας Τμήμα. Η μεγάλη αύξηση του αριθμού των νεοεισαγόμενων φοιτητών με την αντίστοιχη μείωση του διδακτικού προσωπικού λόγω συνταξιοδότησης ή αποχώρησης, σε συνδυασμό με τη μικρή χωρητικότητα των αιθουσών διδασκαλίας έχουν προκαλέσει προβλήματα στην εκπαιδευτική λειτουργία του Τμήματος. Η υποχρηματοδότηση προκαλεί προβλήματα στη συντήρηση του εκπαιδευτικού εξοπλισμού, καθώς και του κτιρίου του Τμήματος, ενώ η διατήρηση του συνόλου των ασκήσεων υπαίθρου για το σύνολο των φοιτητών αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα. Το Τμήμα παίρνει όλες τις αποφάσεις για τη βελτιστοποίηση των περιορισμένων πόρων του και τροποποιεί την εκπαιδευτική διαδικασία στην κατεύθυνση της αποτελεσματικότερης λειτουργίας της, έτσι ώστε να μην μετακυλύει το πρόβλημα στους φοιτητές και τις οικογένειές τους, με τελικό στόχο να συνεχίζει να τους παρέχει θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση υψηλού επιπέδου.

Πρόσφατα εορτάστηκαν τα 40 χρόνια λειτουργίας του Τμήματος Γεωλογίας, με μία εκδήλωση που είχε απήχηση στο κοινό και ιδιαίτερα στους φοιτητές. Πείτε μας δυο λόγια σχετικά. Ποιοι είναι οι επόμενοι στόχοι για το Τμήμα;

Πράγματι, η επιτυχία του εορτασμού των 40 ετών λειτουργίας του Τμήματός μας ξεπέρασε τις προσδοκίες μας και θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλους όσοι μας τίμησαν με την παρουσία τους στις εκδηλώσεις. Η κεντρική εκδήλωση έγινε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών παράλληλα με τη βραβευμένη διεθνώς φωτογραφική έκθεση "Journey in the Labyrinth" της Θαλασσινής Δούμα. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν οι αρχές του Πανεπιστημίου, πρώην Πρυτάνεις, Πρόεδροι Τμημάτων, καθηγητές του Πανεπιστημίου μας, ο Περιφερειάρχης Δ. Ελλάδος, βουλευτές του νομού και πρώην υπουργός, εκπρόσωποι φορέων της περιοχής, πλήθος αποφοίτων και ακόμη μεγαλύτερο πλήθος φοιτητών. Πέραν της ανασκόπησης του Τμήματος έγινε μια πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία από εκπρόσωπο της «Ελληνικά Πετρέλαια» (ΕΛΠΕ) σχετικά με τις μελλοντικές δράσεις για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στο Δυτικό Πατραϊκό Κόλπο, ένα κομβικό θέμα για την περιοχή και τη χώρα, το οποίο σχετίζεται άμεσα με το αντικείμενο του Τμήματος. Το Τμήμα μας, αναμφίβολα, αναμένεται να διαδραματίσει έναν κρίσιμο ρόλο σε αυτήν την αναπτυξιακή προσπάθεια. Την πολύ πετυχημένη εκδήλωση πλαισίωσαν όλα τα μέλη του Τμήματος, με τον συνάδελφο κ. Ι. Ηλιόπουλο και τη γραμματέα του Τμήματος κ. Α. Λαμπροπούλου να σηκώνουν το μεγαλύτερο οργανωτικό βάρος.

Οι μελλοντικοί στόχοι που έχουν τεθεί από το Τμήμα αφορούν την αναμόρφωση των Προπτυχιακών και Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών με συνεχή επικαιροποίηση της ύλης, την ολοκλήρωση των υποδομών και την εμπέδωση διαδικασιών και κανονισμών λειτουργίας του, την εύρεση πόρων για την υποστήριξη της έρευνας και της εκπαίδευσης και την ενδυνάμωση της εξωστρέφειας του Τμήματος, με στόχο την ανάδειξη της σημασίας των Γεωεπιστημών στην κοινωνία και τη χώρα. Το Τμήμα ήδη επεξεργάζεται το νέο Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στο πλαίσιο της πιλοτικής εφαρμογής τής αναθεώρησης πτυχών ή ολόκληρου του ΠΠΣ, με σκοπό την πιστοποίησή του, και θα ακολουθήσει η αναμόρφωση του ΜΠΣ. Γίνονται μεγάλες προσπάθειες από όλους τους συναδέλφους για χρηματοδότηση της έρευνας μέσω ευρωπαϊκών, διεθνών και εθνικών προγραμμάτων, καθώς οι έρευνες πεδίου είναι ιδιαίτερα χρηματοβόρες. Στις προσπάθειες του Τμήματος για εξωστρέφεια εντάσσονται οι συμμετοχές των συναδέλφων σε επιστημονικές/ οργανωτικές επιτροπές συνεδρίων, οι ομιλίες που δίνουν στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ το Τμήμα έχει οργανώσει σημαντικά διεθνή και πανελλήνια συνέδρια την τελευταία δεκαετία. Μια δράση εξωστρέφειας με ιδιαίτερη εκπαιδευτική σημασία είναι η συμμετοχή του Τμήματος στη δράση «Τα σχολεία πηγαίνουν Πανεπιστήμιο», στο πλαίσιο της οποίας τα τελευταία 7 χρόνια 10.000 μαθητές περίπου πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης επισκέφθηκαν το Τμήμα και παρακολούθησαν ομιλίες και εργαστηριακές επιδείξεις σε ένα ευρύ φάσμα αντικειμένων της Γεωλογίας. Ήδη δεχόμαστε, ως φοιτητές, μαθητές που είχαν επισκεφθεί το Τμήμα μας στο πλαίσιο αυτής της δράσης. Πέρα όμως από τις μελλοντικές δράσεις του Τμήματος, το μεγάλο στοίχημα και, αν θέλετε, η μεγάλη αγωνία –και νομίζω ότι εκφράζω το σύνολο των συναδέλφων– είναι η διατήρηση του υψηλού επιπέδου του εκπαιδευτικού και ερευνητικού έργου του, σε ένα περιβάλλον γενικευμένης κρίσης, όχι μόνον οικονομικής.