Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Παραστατικές Τέχνες: STOP στα Μικροπλαστικά

>>Οι συμμετέχοντες στο θερινό σχολείο. Φωτογραφία: Σταυρούλα Κορδέλα

Από τις 20-22 Σεπτεμβρίου διοργανώθηκε στις εγκαταστάσεις της Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Πατρών με επιτυχία, ένα άκρως διαδραστικό θερινό σχολείο με πηγή έμπνευσης το No 1 πρόβλημα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, αυτό των μικροπλαστικών. Το πρόγραμμα πλούσιο και το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων αμείωτο σε όλη τη διάρκεια του τριημέρου. Η Επιστημονική Επιτροπή απαρτίζονταν από την κα. Καραπαναγιώτη Χ., επίκ. καθηγ. του Τμήματος Χημείας, από την κα Γαλάνη Μ., PhD Ε.Ε.Π. του Παιδαγωγικού Τμήματος, καθώς και από την κα Κορδέλλα Σ., υποψ. διδάκτορα του Τμήματος Γεωλογίας. Πάμε λοιπόν να δούμε τι έχουν να μας πουν.
Η κα Καραπαναγιώτη μας απαντά:
Πείτε μας δυο λόγια για το πρόβλημα των μικροπλαστικών. Υπάρχουν και άλλα εξίσου σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα;
Μικροπλαστικά είναι τα πλαστικά εκείνα σωματίδια που είναι μικρότερα από 5 χιλιοστά. Μας ενδιαφέρουν γιατί πλέον υπάρχουν σε όλες τις θάλασσες και τις ακτές της Γης. Τα ζώα της θάλασσαςτα μπερδεύουν με την τροφή τους και τα τρώνε με αποτέλεσμα να τραυματίζονται ή να πεθαίνουν από ασιτία. Παράλληλα, έχουν αυξήσει τα επιπλέοντα στην επιφάνεια της θάλασσας με αποτέλεσμα να μεταφέρουν ρύπους και οργανισμούς από τις ρυπασμένες περιοχές σε καθαρές. Τα ίδια είναι φορείς διαφόρων τοξικών ουσιών οι οποίες προστίθενται κατά την παρασκευή των πλαστικών αντικειμένων. Υπάρχουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις των μικροπλαστικών στους οργανισμούς με τους οποίους αλληλεπιδρούν αλλά και στον άνθρωπο. Θα χαρακτήριζα το πρόβλημα των μικροπλαστικών ως πλανητικό φαινόμενο και θα το σύγκρινα με την αλλαγή του κλίματος, την ατμοσφαιρική ρύπανση, αλλά και την αύξηση της ανθεκτικότητας των μικροοργανισμών στα παρασιτοκτόνα και τα αντιβιοτικά.

Πώς σας δόθηκε το έναυσμα να δημιουργήσετε το θερινό σχολείο;

Ήταν κάτι που από καιρό το συζητούσαμε με την κα. Γαλάνη, την κα. Κορδέλλα και τον κο. Παπαθεοδώρου. Θέλαμε να ενημερώσουμε φοιτητές και εκπαιδευτικούς για το πρόβλημα των μικροπλαστικών και συνάμα να τους δώσουμε κάποια διδακτικά εφόδια ώστε αν αποφασίσουν και αυτοί να επικοινωνήσουν το πρόβλημα στους μαθητές τους να το κάνουν όσο το δυνατόν πιο αποδοτικά μέσω των παραστασιακών τεχνών.

Να περιμένουμε και άλλες αντίστοιχες περιβαλλοντικές δράσεις στο μέλλον;
Ναι, τελικά φαίνεται πως είναι αναγκαίο όταν τα προβλήματα είναι σοβαρά και επείγοντα ο ερευνητής περιβαλλοντολόγος να αναλάβει ο ίδιος την ενημέρωση και την εκπαίδευση του κοινού και ειδικά των εκπαιδευτικών οι οποίοι μπορούν να δράσουν ως πολλαπλασιαστές της γνώσης και να επηρεάσουν τις στάσεις των επόμενων γενεών ως προς αυτά τα προβλήματα. Καταρχήν σχεδιάζουμε την επανάληψη ορισμένων από τις δράσεις σε άλλους χώρους (από το Μεσολόγγι έως την Καλιφόρνια) και με άλλο κοινό (από παιδιά του νηπιαγωγείου ως φημισμένους επιστήμονες του αντικειμένου).
Ενώ και η κα Γαλάνη μας δίνει τις δικές της απαντήσεις:
Πείτε μας δύο λόγια για τις Παραστασιακές Τέχνες. Πώς συνεισφέρουν στην εκμάθηση των Περιβαλλοντικών Σπουδών;

Η σύνδεση των παραστασιακών τεχνών (τέχνες που χρησιμοποιούν το σώμα, το πρόσωπο, τη φωνή, όσα συνθέτουν την ανθρώπινη παρουσία
ως μέσο έκφρασης) με τις περιβαλλοντικές σπουδές είναι μια παιδευτική κι αισθητική αλληλεπίδραση που έχει σκοπό να προκαλέσει και να παροτρύνει τον άνθρωπο να σκεφτεί με διαφορετικό τρόπο και να προσεγγίσει με άλλη οπτική (ολιστικά) το θέμα του περιβάλλοντος και της αισθητικής.
Η λειτουργία των παραστασιακών τεχνών στην εκπαίδευση δίνει τη δυνατότητα να αισιοδοξούμε για ένα μέλλον όπου θα μπορούμε να βλέπομε και να παρεμβαίνομε στον κόσμο αισθητικά. Είτε ως πράξη αγωγής είτε ως πράξη ερμηνευτικής τέχνης αυτή καθαυτή είναι μοναδικός τρόπος ικανός να συνδράμει ώστε να δημιουργηθεί μια κλίμακα αισθητικών αναγκών έτσι που η προστασία του περιβάλλοντος να μην αποτελεί πολυτέλεια αλλά, ζωτικό στοιχείο του βίου του ανθρώπου.
Αν η αισθητική αντιμετωπιστεί αντικειμενικά τότε είναι οι φυσικές ιδιότητες που καθορίζουν την ομορφιά. Το περιβάλλον καθίσταται
τόπος του κάλου. Αυτή η σύνδεση των παραστασιακών τεχνών με τις περιβαλλοντικές σπουδές δεν είναι καινούργια, είναι η ανάδειξη
της προϋπάρχουσας απροκάλυπτης, αδιάλειπτης σχέση αισθητικής και περιβάλλοντος, αμοιβαιότητας ωραίου και φύσης.
Ποιά ήταν η πιο ‘δυνατή’ στιγμή του θερινού σχολείου κατά τη γνώμη σας;
Κατά τη διάρκεια βιωματικής άσκησης, οι μετέχοντες καλούνται να απαντήσουν κινητά σε λεκτικό ερέθισμα. Η μεταμόρφωσή τους αφορά σε στοιχεία της φύσης και υλικά. Τους ζητείται μια ζωντανή ακινησία για παράδειγμα «αέρας, νερό, φωτιά, γη, βαμβάκι» την οποία δημιουργούν με το σωματικό σχήμα και την ενέργειά τους. Ακόμη κι οι πιο διστακτικοί, συγκρατημένοι μεν, απαντούν σωματικά από την αρχή, σε όλα, καθώς σιγά – σιγά στην πορεία λύνονται περισσότερο. Τέλος, στο άκουσμα «πλαστικό» ολα τα σώματα μπλοκάρουν, σκληραίνουν, παγώνουν, ακινητοποιούνται ...
Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι απελευθερώνονται εύκολα, αφήνουν πίσω τις φοβίες τους;
Πώς είδατε τη συμμετοχή όλων όσων συμμετείχαν στα βιωματικά εργαστήρια;

Πάντα υπάρχει ο υπαρξιακός φόβος: η επίγνωση πως ήρθαμε στη γη για να ζήσουμε συγκεκριμένο χρόνο πως κάποια στιγμή, άγνωστο πότε αλλά σίγουρα, θα υπάρξει για μας η έξοδος από τη ζωή. Αυτόν τον μέγα φόβο της ανθρώπινης θνητότητας προσπαθεί η τέχνη να διαχειριστεί για χάρη μας. Οι άνθρωποι δύσκολα απελευθερώνονται. Σαν όλοι να το γνωρίζουν όμως, πως η τέχνη μπορεί να αναστείλει το φόβο, μαγικά, αργά αφήνουν πίσω τις φοβίες και μπαίνουν στο παιχνίδι της. Μόνο η τέχνη μπορεί όσα η αγάπη. Όσοι συμμετείχαν στα εργαστήρια ήταν κυρίως άνθρωποι από τις θετικές επιστήμες. Έφτασαν στο θερινό σχολείο με έναν δισταγμό, αλλά περίεργοι κι ανοιχτοί. Οι νέοι άνθρωποι φαίνεται πως κουράζονται σιγά-σιγά να φοβούνται για όσα συμβαίνουν σήμερα και φαίνεται επίσης πως αγαπούν την τέχνη και το περιβάλλον κι αποφασίζουν μετοχή στα πράγματα κι αμοιβαιότητα. Σιγουρεύομαι μετά από τέτοιες συναντήσεις πως είναι αυτοί που
θα «υποχρεώσουν» το ιερό να επιστρέψει στον κόσμο.