Το κυνήγι του χαμένου ήλιου

Στην Πάτρα έχουμε την τύχη να φιλοξενούμε από το 2001 μια από τις πιο δραστήριες και οργανωμένες ομάδες αστρονομίας, ο λόγος για τον «Ωρίων- Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας».
Με πλήθος διαλέξεων, παρατηρήσεις άστρων, μαθημάτων, εκδρομών και συνεδρίων έχουν μυήσει αρκετούς ανθρώπους στη μαγεία του σύμπαντος. Τελευταίο επίτευγμα τους; Ένα ταξίδι μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής για να θαυμάσουν την ολική έκλειψη ηλίου τον περασμένο Αύγουστο. Αυτή την εμπειρία ζωής θα μοιραστούν μαζί μας τα επτά μέλη του «Ωρίωνα» δίνοντάς μας μια μικρή μόνο γεύση από αυτά που έζησαν.
Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Οι φίλοι της αστρονομίας γνωρίζουν καλά πως ο δρόμος για μια ολική έκλειψη ηλίου περνάει υποχρεωτικά από το εξωτερικό. Η επόμενη ολική έκλειψη ηλίου που θα είναι ορατή από την Ελλάδα θα γίνει στο μακρινό 2088. Μάλιστα το Πανεπιστήμιο Πατρών θα βρίσκεται τότε πολύ κοντά στο κέντρο της ολικής έκλειψης. Κοιτώντας τα «μονοπάτια» των μελλοντικών εκλείψεων ηλίου βλέπει κανείς εξωτικά και μακρινά μέρη, όπως Ανταρκτική, Παπούα, Χιλή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες φάνταζαν ως ο πιο προσιτός προορισμός για τα αμέσως επόμενα χρόνια. Η παρέα του «Ωρίωνα» είχε προηγούμενη εμπειρία από ολικές εκλείψεις ηλίου το 2006 στο Καστελόριζο και το 2009 στη Σαγκάη, οπότε η απόφαση πάρθηκε χωρίς μεγάλη δυσκολία. Ο ενθουσιασμός ήταν μεγάλος, όχι μόνο από τους πρωτάρηδες, αλλά και από αυτούς που είχαν δει και τις προηγούμενες εκλείψεις.
[Ανδρέας Παπαλάμπρου, Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, πρόεδρος Ωρίωνα]
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ
Η προετοιμασία ενός τέτοιου ταξιδιού έχει ως κεντρικό άξονα την επιλογή ενός κατάλληλου μέρους παρατήρησης. Η μελέτη των στατιστικών μετεωρολογικών στοιχείων ήταν πολύ σημαντική, ώστε να μειωθούν οι πιθανότητες να μετατραπεί το ταξίδι σε μια τεράστια απογοήτευση, σε περίπτωση που ο ήλιος κρυβόταν από τα σύννεφα αντί από τη Σελήνη. Η μελέτη των στοιχείων οδήγησε στην επιλογή της πολιτείας του Wyoming. Ταυτόχρονα, στο Wyoming γνωρίζαμε ότι θα είχαμε την ευκαιρία να επισκεφτούμε το πανέμορφο εθνικό πάρκο του Yellowstone, ένα από τα σημαντικότερα φυσικά μνημεία παγκοσμίως. Η προετοιμασία άρχισε σχεδόν ένα χρόνο νωρίτερα, αφενός για να βρεθούν οικονομικά αεροπορικά, αφετέρου για να βρεθούν χώροι διαμονής κοντά στο «μονοπάτι» της ολικής έκλειψης. Η έγκαιρη προετοιμασία ήταν καθοριστική, αφού 6 μήνες πριν την έκλειψη όλα τα καταλύματα της περιοχής ήταν πλέον κλεισμένα ή πολύ ακριβά. Το τελευταίο «εμπόδιο» στο ταξίδι θα ήταν το πακετάρισμα. Τηλεσκόπια, τρίποδα και κάμερες έπρεπε να χωρέσουν μαζί με τα προσωπικά μας αντικείμενα και να ταξιδέψουν ασφαλώς. Τελικά τα καταφέραμε!
ΑΦΙΞΗ
Ένα τόσο μακρινό ταξίδι χρειαζόταν προσαρμογή. Στο πρώτο μέρος επισκεφτήκαμε την ανατολική ακτή και πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, για να συνηθίσουμε την αλλαγή 7-9 ζωνών ώρας και να εκμεταλλευτούμε και την ευκαιρία να δούμε και άλλα πράγματα. Στη συνέχεια φτάσαμε σε μια πόλη κοντά στο σημείο παρατήρησης εντός της πολιτείας του Wyoming, αλλά έξω από το μονοπάτι της έκλειψης (τα καταλύματα στο μονοπάτι ήταν πολύ ακριβά και γενικά δεν ήταν σε πόλεις). Στο τρίτο μέρος φτάσαμε στο σημείο της παρατήρησης, αλλά την ίδια μέρα θα φεύγαμε για το υπόλοιπο κομμάτι του ταξιδιού. Ήμασταν προετοιμασμένοι για μεγάλες καθυστερήσεις στην προσέγγιση του σημείου παρατήρησης, γι’ αυτό και ταξιδέψαμε νύχτα πριν την έκλειψη. Τελικά ήταν πολύ πιο άνετα από ό,τι περιμέναμε.
[Θεόφιλος Στεργίου, ψυχίατρος, αντιπρόεδρος Ωρίωνα]
Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΙΓΜΗ ΕΦΤΑΣΕ
Διαλέξαμε μια περιοχή με φυσική ομορφιά και ανεμπόδιστη θέα στο πολιτειακό πάρκο Boysen του Wyoming, δίπλα σε μια όμορφη τεχνητή λίμνη. Στο ίδιο σημείο με εμάς υπήρχαν άνθρωποι από όλα τα μέρη της γης. Γνωρίσαμε Ευρωπαίους αλλά και Ασιάτες, εκτός από τους Αμερικανούς. Μια ώρα πριν την έκλειψη τα σύννεφα είχαν καλύψει τον ουρανό και υπήρχε μια βαθιά απογοήτευση, παρόλη τη γνώση πως ίσως θα καθάριζε ο ουρανός μετά. Όπως και έγινε. Όσο πλησίαζε η ώρα της έκλειψης, η αγωνία ανέβαινε και κοιτούσαμε όλο και συχνότερα τη σκιά της γης να «τρώει» σιγά σιγά τον ηλιακό δίσκο. Όμως τίποτα δε μας είχε προετοιμάσει γι’ αυτό που θα βιώναμε σε λίγη ώρα. Σταδιακά σκοτείνιαζε, τα πουλιά πήγαιναν στα δέντρα και μια ησυχία άρχισε να απλώνεται. Η θερμοκρασία έπεφτε και 10 δευτερόλεπτα πριν την ολική έκλειψη βγάλαμε τα φίλτρα από τα κιάλια και τα ειδικά γυαλιά. Μετά το διαμαντένιο δαχτυλίδι που ήταν πανέμορφο, ο ήλιος κρύφτηκε και εμφανίστηκε το ηλιακό στέμμα.
ΛΙΓΟ ΜΕΤΑ
Είχα δει πολλές φωτογραφίες, αλλά καμιά δεν πλησίαζε το πραγματικό θέαμα. Η φωτογραφία δεν μπορεί να αποτυπώσει αυτό που βλέπαμε. Άλλοι φώναζαν, άλλοι έμειναν με το στόμα ανοιχτό για ώρα και άλλοι έκλαιγαν. Για 3,5 λεπτά είχαμε φύγει από τα σώματα μας. Και μετά το τέλος όλοι ρωτούσαμε «Πότε είναι η επόμενη έκλειψη;»
EΠΙΣΤΡΟΦΗ
Η ώρα της επιστροφής έφτασε. Γεμάτοι όμορφες αναμνήσεις, αρκετά βίντεο, εκατοντάδες φωτογραφίες και αμέτρητες συγκινήσεις, κλείσαμε το κεφάλαιο που λέγεται έκλειψη. Ο απολογισμός της έκλειψης της Αμερικής ήταν παραπάνω από ικανοποιητικός. Πλήρεις συναισθημάτων και με αρκετή συγκίνηση, αναχωρήσαμε από την τεχνητή λίμνη Boysen του πολιτειακού πάρκου του Wyoming. Επόμενος προορισμός ήταν το πανέμορφο εθνικό πάρκο του Yellowstone. Όπως φαντάζεστε η ομάδα συνέχισε την εξερεύνηση του εθνικού πάρκου πριν τον αποχαιρετισμό της Αμερικής και της επιστροφής πίσω στην Ελλάδα.
[Νάντια Μπαλή, Φυσικός, ταμίας Ωρίωνα]
ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ
Επειδή η αγάπη για εξερεύνηση των αστρονομικών φαινομένων και γενικότερα των ουράνιων φαινομένων μάς ελκύει, επόμενος στόχος είναι να παρατηρήσουμε το Βόρειο Σέλας από την Ισλανδία το φθινόπωρο του 2018. Το σέλας είναι ένα εντυπωσιακό φαινόμενο: οφείλεται σε ηλεκτρισμένα σωματίδια του ηλιακού ανέμου που εισρέουν στη γήινη ατμόσφαιρα, από περιοχές όπου το μαγνητικό πεδίο της Γης τους επιτρέπει (κοντά στο βόρειο και νότιο πόλο), τα οποία ιονίζουν τα μόρια της γήινης ατμόσφαιρας. Κατά τις αποδιεγέρσεις των ηλεκτρονίων των συστατικών της ατμόσφαιρας εκπέμπεται φως, δημιουργώντας αυτό το εντυπωσιακό, κατά κύριο λόγο πρασινωπό, φως στον ουράνιο θόλο. Είναι ένα μαγευτικό φαινόμενο που θα θέλαμε να παρατηρήσουμε και να καταγράψουμε, γι’ αυτό και η προετοιμασία έχει ήδη ξεκινήσει! Όσον αφορά τις εκλείψεις ηλίου, η Χιλή το 2019 και εκ νέου οι ΗΠΑ το 2024 είναι πιθανοί προορισμοί.
Μαγεμένοι από τις υπέροχες στιγμές τους το μόνο που μπορούμε να τους ευχηθούμε είναι να ακολουθούν πάντα την πυξίδα των ονείρων τους και να κυνηγούν τον ανεμοδείκτη της καρδιάς τους.
[Φιωτάκη Έφη, τμ. Φυσικής]

Σύνταξη: