Το κοριτσάκι και το όρνιο

Aυτός είναι ο τίτλος μιας πολυσυζητημένης φωτογραφίας που ήρθε στο φως της δημοσιότητας στις 26 Μαρτίου του 1993, τραβηγμένη από τον Νοτιοαφρικάνο φωτορεπόρτερ Kevin Carter.
Ο φωτογράφος ταξίδεψε στο Σουδάν κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, προκειμένου να απαθανατίσει τη σκληρότητα του πολέμου, τη φτώχεια και την ανέχεια των ανθρώπων. Εκεί, εντόπισε ένα αποστεωμένο κοριτσάκι, το οποίο μετά βίας μπορούσε να μετακινηθεί. Τη στιγμή εκείνη προσγειώθηκε στο έδαφος ένα όρνιο, το οποίο περίμενε υπομονετικά να αποβιώσει το θήραμά του. Ο Carter φωτογράφησε το στιγμιότυπο. Οι αντιδράσεις απέναντι στη συγκεκριμένη φωτογραφία ήταν πολλές και ο Carter χαρακτηρίστηκε απάνθρωπος επειδή δε βοήθησε το μικρό κορίτσι, αλλά τράβηξε τη φωτογραφία. Η δριμεία κριτική έγινε εντονότερη, όταν στις 23 Μαΐου 1994 ο Carter παρέλαβε το βραβείο Pulitzer για τη φωτογραφία στο Πανεπιστήμιο Columbia. Ωστόσο, δεν μπόρεσε να διαχειριστεί τη φήμη του, ούτε τα τραύματα από την κοινωνική κατακραυγή και τις σκληρές εικόνες που αντίκρισε στο Σουδάν. Έτσι, στις 27 Ιουλίου 1994, δύο μήνες μετά τη βράβευσή του, ο Carter αυτοκτονεί. Εξαιτίας αυτής της φωτογραφίας αμφισβητήθηκε η ηθική του Carter, ο οποίος χαρακτηρίστηκε ως «άλλο αρπαχτικό, ένα γεράκι στο ίδιο ακριβώς τοπίο», από την εφημερίδα St. Petersburg Times της Φλόριντα.
Ποτέ δεν έγινε γνωστό το τι απέγινε το κοριτσάκι της φωτογραφίας. Υποστηρίχτηκε ότι ο Carter το πήγε σε ιατρούς σε κοντινό κέντρο της UNICEF, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τη δήλωσή του σε φίλους του ότι μετάνιωσε που δεν βοήθησε το παιδί και υπάκουσε τις δημοσιογραφικές οδηγίες που απαγόρευαν την επαφή με ντόπιους, ως προστασία ενάντια των επιδημιών.
Σίγουρα, το γεγονός αυτό γέννησε πολλά ερωτήματα σχετικά με την ηθική ενός φωτογράφου ακτιβιστή. Τι είναι σημαντικότερο; Να δημοσιεύσει μια φωτογραφία που θα σοκάρει κι έτσι θα ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη ή να παραγκωνίσει την ιδιότητα του φωτογράφου και να βοηθήσει; Βρίσκεται εκεί ως επαγγελματίας, ως ακτιβιστής ή ως άνθρωπος; Μπορούν αυτά να συνυπάρξουν; Τι πρέπει να κάνει αν φοβάται για τη ζωή ή την υγεία του; Όλα αυτά είναι ερωτήματα που δε φαίνεται να έχουν μια σωστή απάντηση. Μπορούν μόνο να αποτελέσουν τροφή για σκέψη. Από εκεί και πέρα ο καθένας δίνει τη δική του απάντηση μέσω των πράξεων του, με βάση την ηθική του και έτοιμος να δεχτεί κάθε κριτική απέναντι σε αυτές.
[Μαρία Ιωακειμτσιούκ]