INCLUSION RIDER

Μία ακόμη χρονιά απονομής βραβείων Οscar πέρασε και
άφησε το στίγμα της με τις λαμπρές εμφανίσεις και τις
εξέχουσες παραγωγές της. Η φετινή χρονιά, όμως, προ-
κάλεσε και μια σειρά αντιδράσεων και αρνητικών συναισθημάτων.
Ο φετινός παρουσιαστής, ο κωμικός Jimmy Kimmel, στην εισαγω-
γική του ομιλία πραγματεύτηκε ποικίλα φλέγοντα ζητήματα, όπως
τα δικαιώματα των γυναικών, το φαινόμενο “Weinstein”, ακόμη και
τους μαζικούς πυροβολισμούς στην Φλόριντα. Κατέκρινε την πολι-
τική του Trump, επαίνεσε το κίνημα “Time’s Up” και συνεχάρη τις
γυναίκες που ήταν οι μοναδικές υποψήφιες στην κατηγορία τους
(λ.χ Greta Gerwig, η μοναδική υποψήφια σκηνοθέτης). Από την
αρχή της βραδιάς, λοιπόν, το κλίμα της απονομής ήταν βεβαρυμέ-
νο, γεγονός που δεν βελτιώθηκε με την πρόοδο της τελετής. Προ-
σωπικότητες του χώρου αντέδρασαν για την αποκλειστικά απαρτι-
ζόμενη από μαύρους ηθοποιούς ταινία “Black Panther” και καταδί-
κασαν με περιστασιακές μομφές την σεξουαλική κακοποίηση. Κα-
μία ομιλία ωστόσο δεν είχε την ίδια βαρύτητα με αυτή της Frances
McDormand τη στιγμή της αποδοχής του βραβείου Α΄ γυναικείου
ρόλου. Αφού ζήτησε από όλες τις γυναίκες ηθοποιούς, σκηνοθέ-
τες, παραγωγούς και σχεδιαστές στην αίθουσα να σηκωθούν
όρθιες ,έκλεισε το λόγο της με δύο λέξεις που προκάλεσαν διαδι-
κτυακό σάλο: “Inclusion Rider”. Σύμφωνα με αυτό τον όρο, οι ηθο-
ποιοί και κινηματογραφιστές κατά τη διαπραγμάτευση ενός συμβο-
λαίου μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη δύναμη που έχουν ως
σταρ για να υποχρεώσουν ένα στούντιο να προσλάβει περισσότε-
ρες γυναίκες και μέλη διαφόρων φυλών στην παραγωγή. Η
McDormand ουσιαστικά υπενθύμισε στο κοινό της τη δύναμη που
έχει στην ενίσχυση της διαφορετικότητας στη βιομηχανία του θεά-
ματος.

Είδαμε, λοιπόν, τη σκηνή των Οscars να μετατρέπεται σε πλατ-
φόρμα μετάδοσης πολυάριθμων μηνυμάτων και έκφρασης αμφιλε-
γόμενων απόψεων. Για πολλούς, όμως, αυτό το γεγονός μόνο
αξιοθαύμαστο δεν είναι, αλλά προσεγγίζει τα όρια της γραφικότη-
τας, καθώς η έκφραση λόγων κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου
έχει μετατραπεί σε μια επαναλαμβανόμενη συνήθεια των υποψη-
φίων, οι προθέσεις των οποίων είναι αμφισβητήσιμες.

Η αρχή έγινε το 2015 όταν η Patricia Arquette, με αφορμή την α-
πονομή του βραβείου του Α΄ γυναικείου ρόλου, έκανε λόγο για την
ανισότιμη πληρωμή των γυναικών στο χώρο του κινηματογράφου
και τις αδικίες εις βάρος τους. «Ως γυναίκες πολεμήσαμε για τα ίσα
δικαιώματα όλων των άλλων. Έφτασε η ώρα να έχουμε ισότητα
στους μισθούς και τα δικαιώματά μας.» Ήταν η εκτόνωση της πο-
λυετούς καταπιεσμένης αγανάκτησής της. Έκτοτε, σε κάθε απονο-
μή βραβείων δεν λείπει και ένας αριστοτεχνικά καμουφλαρισμένος
εξαγριωμένος λόγος από τους νικητές των βραβείων.

«Ξέρω ότι όλη αυτή η ευτυχία στη ζωή μου οφείλεται στον πόνο
ενός άλλου ανθρώπου», είπε η Lupita Nyong’o για την διάκρισή
της σε μια ταινία που εφιστούσε την προσοχή στη δουλεία των
μαύρων στην Αμερική. «Η κλιματική αλλαγή είναι η πιο επείγουσα
απειλή για το είδος μας και πρέπει να εγκαταλείψουμε την αναβλη-
τικότητά μας για χάρη των μελλοντικών γενεών», δήλωσε ο Leonardo
DiCaprio μετά την απονομή. «Μεγάλωσα με τις φίλες μου
παίζοντας τις λευκές πλούσιες κυρίες σε πάρτυ και ποτέ δεν διανο-
ήθηκα αυτή τη στιγμή. Το μόνο που διαχωρίζει τις έγχρωμες από
τις λευκές γυναίκες είναι η ευκαιρία. Δεν μπορείς να κερδίσεις ένα
Emmy με ανύπαρκτους ρόλους», ήταν ο καταληκτικός λόγος της
Viola Davis, που ήταν η πρώτη μαύρη γυναίκα που έλαβε βραβείο
Emmy. «Αν έβαψε υποψηφιότητα και ο παρουσιαστής, δεν θα
έπαιρνα καν αυτή τη δουλειά», διαμαρτυρήθηκε ο παρουσιαστής
των βραβείων του 2017 Chris Rock, της χρονιάς που όλοι οι υπο-
ψήφιοι ανεξαιρέτως ήταν λευκοί. «Το Hollywood απαρτίζεται από
ένα σωρό ξένους και αλλοεθνείς και αν τους διώξουμε χάνει η τέ-
χνη», ισχυρίστηκε η Meryl Streep κατηγορώντας έμμεσα τη ρατσι-
στική πολιτική του Donald Trump. «Όταν ένας τόσο ισχυρός
άνθρωπος γίνεται τόσο ασεβής, με την επίδρασή του δίνει την
άδεια και σε άλλους ανθρώπους να κάνουν το ίδιο», συμπλήρωσε.
«Και ο Τύπος έχει το χρέος να θωρακίσει την αλήθεια και να ενι-
σχύσει την ελευθερία του», είπε κατακρίνοντας την λογοκρισία του
Αμερικανού προέδρου στα μέσα και την αποβολή πληθώρας δη-
μοσιογράφων από το Λευκό Οίκο.

Αυτές ήταν μερικές από τις πιο αξιοσημείωτες, αλλά και πιο ήπιες,
ομιλίες καλλιτεχνών σε τελετές βράβευσης. Η συμπεριφορά αυτή,
όμως, γεννά ποικίλα ερωτήματα και προκαλεί τον προβληματισμό
του κοινού, σχετικά με τη μετατροπή της σκηνής των Οscars σε
βήμα για την έκφραση ενός επιφανειακά επαναστατικού πνεύμα-
τος. Από τη μία, μπορούμε να δεχτούμε ότι αυτό το πνεύμα αντιλο-
γίας πηγάζει από ειλικρινές διαθέσεις και από τον πόθο των διασή-
μων να αφυπνίσουν το κοινό και να προβάλουν ορθά πρότυπα.
Από την άλλη, όμως, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την υποψία
ότι όλα αυτά αποτελούν αφορμή για αυτοπροβολή, ένα μέσο εξα-
σφάλισης της αγάπης του κοινού και ένα τρόπο να δείξουν οι νικη-
τές ότι συμβαδίζουν με τις ανησυχίες του κοινού και την πολιτική
ασφάλεια. Ότι χάνεται η ουσία του ζητήματος μέσω της θεαματο-
ποίησης, ότι πρόκειται για μια καιροσκοπική και ωφελιμιστική συ-
μπεριφορά που πολλοί υιοθετούν για να ακολουθήσουν αγελαία το
συρμό της πολιτικοποίησης και της «επαναστατικότητας».

Το κυριότερο, όμως, είναι η αέναη αντίφαση μεταξύ λόγων και
έργων. Διότι ο καθένας μπορεί να αρθρώσει λόγο και να κατακρίνει
τα ψεγάδια του χώρου της βιομηχανίας. Το πραγματικά αξιέπαινο
είναι να αναλάβει και τις επακόλουθες δράσεις και να μην αφήσει
τα λόγια του να σκορπίσουν στο κενό. Να μην αντιτίθεται στις δο-
μές της κοινωνίας μόνο μπροστά στις κάμερες, αλλά τα λόγια του
να αντανακλούν μια γενικότερη στάση ζωής και να διοχετεύονται
σε πράξεις, κινητοποιήσεις, συμμετοχή σε κινήματα, δικαστικές
κινήσεις και γενικότερα στην επιδίωξη της διεκδίκησης των δικαιω-
μάτων του και της αποκατάστασης του δικαίου και της τάξης.

Η διαφορά της φετινής από τις προηγούμενες απονομές βραβείων
Οscars ήταν ότι με τη λήξη της πολλοί είπαν ‘αρκετά’ και αμφισβή-
τησαν τα πραγματικά κίνητρα των υποψηφίων. Η παράδοση αυτή
καταγγελίας επίκαιρων διφορούμενων ζητημάτων φάνηκε, επίσης,
να στερεί την τελετή από το γόητρό της και να απομυθοποιεί ένα
άλλοτε ψυχαγωγικό και φαντασμαγορικό γεγονός. Τίθεται, επομέ-
νως, το ερώτημα αν το Hollywood ρίχνει όντως τις μάσκες ή κρύ-
βεται πίσω από ένα ακόμη μεγαλύτερο προσωπείο. Και αν ναι, με
τι τίμημα;