Νάσος Κοσκινάς: Δεν κάνουμε εκπτώσεις στα όνειρά μας! Το πατρινό success story του POS Coworking Space.

>>Ο Νάσος Κοσκινάς, Ιδρυτής (Founder) του POS Coworking Space.

«Πολλές ιδέες αναπτύσσονται καλύτερα όταν μεταμοσχεύονται και σε άλλα μυαλά, απ’ ό,τι εάν έμεναν στο μυαλό αυτού που την σκέφτηκε», είπε πολλές δεκαετίες πριν ο Oliver Wendell Holmes, σημειώνοντας την σημασία της ιδέας και υπογραμμίζοντας την τεράστια σημασία της σωστής αξιοποίησής της και της συνεργασίας πολλών μερών προκειμένου αυτή να γίνει πράξη. Η αξία της συνεργασίας συζητήθηκε πολύ και αναδείχθηκε ως ζητούμενο σε διάφορες στιγμές του 2018, μιας χρονιάς με πολλές διακυμάνσεις αλλά σίγουρα με αρκετή δυναμική.
Μια από αυτές τις δυναμικές, η οποία στάθηκε αρωγός και συχνά «μητέρα» πληθώρας σημαντικών ενεργειών, κινήσεων εκδηλώσεων αλλά και σεμιναρίων αποτέλεσε και το POS4Work (Point of Synergy), ευρέως γνωστό ως POS Coworking Space. Λίγο πριν την εκπνοή του χρόνου, ο ιδρυτής του, Νάσος Κοσκινάς, ανοίγει τις πόρτες του POS Coworking Space (Γούναρη 69) στο @Up και μας μιλά για τα πρώτα του βήματα από το 2015, τις προκλήσεις, τις δυσκολίες αλλά και τις αποφάσεις που χρειάστηκαν για να κάνουν την δική του ιδέα αυτό που είναι σήμερα: ένας χώρος-σταθμός συνεργασίας στην πόλη μας και κοιτίδα επιχειρηματικότητας με σημαντικές συνεργασίες αλλά και διακρίσεις στο ενεργητικό της, όπως: Προτεινόμενη δομή στήριξης επιχειρηματικότητας στα Startupper Awards 2018, Πρόσωπα της Χρονιάς 2018 της εφημερίδας ‘Πελοπόννησος’ στην κατηγορία Εκπαιδευση-Έρευνα-Καινοτομία και, παράλληλα, διαρκή παρουσία στα social media και σε media τοπικής αλλά και πανελλαδικής εμβέλειας.

  • Στις προσωπικές σου σελίδες στα Social Media αυτοσυστή-νεσαι πολύ λιτά και περιεκτικά ως Νάσος Κοσκινάς, Ιδρυτής (Founder) του POS Coworking Space. Ποια ήταν η διαδρομή σου μέχρι εδώ και ποιος είναι ακριβώς ο ρόλος του ιδρυτή του POS Coworking Space στο επιχειρηματικό οικοσύστημα;

Όσο περίεργο κι αν φαίνεται γενικά, μου είναι ευκολότερο να μιλάω για τη δουλειά μου απ’ ότι για τον εαυτό μου. Σπούδασα στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών, και συνέχι-σα στο μεταπτυχιακό του τμήματος Φυσικής με θέμα ‘Ενέργεια και Περιβάλλον’. Τον πρώτο καιρό ως μηχανολόγος εργάστηκα στον κτιριακό τομέα όμως ήταν μια δουλειά που δεν κάλυπτε ούτε εμένα αλλά ούτε και το δημιουργικό μου κομμάτι. Όσο σπούδαζα, δούλευα διαρκώς, οπότε πάντα είχα στο μυαλό μου ότι είτε σαν ερευνητής ή επιστήμονας είτε ως επαγγελματίας ή επιχειρηματίας θα ήθελα να κάνω κάτι διαφορετικό. Αυτό το κάτι διαφορετικό για μένα έγινε το POS Coworking Space στο οποίο λειτουργώ ως πρώτος σύμβουλος που κάνει το business development στις ομάδες που έρχονται σε εμάς και τις καθοδηγώ ώστε να δημιουργήσουν έναν οδικό χάρτη προκειμένου η ιδέα τους να γίνει εταιρεία. Μέσα από συνεργάτες, μπορούμε να δώσουμε, πέρα από καθοδήγηση, και πιο εξειδικευμένες εμπειρίες, όπως νομική, λογιστική, τεχνολογική υποστήριξη και πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία.

  • Και γενηθήτω το POS Coworking Space! Τι γέννησε την ιδέα γι’ αυτό το κάτι διαφορετικό;

Ήταν πάρα πολλά πράγματα που έγιναν ταυτόχρονα και πολλές εμπειρίες, οι οποίες συνδέθηκαν με διαφορετικό τρόπο. Το θέμα της έκθεσης στις πανελλήνιες ήταν η τηλεεργασία (remote working). Σαν μηχανικοί είχαμε αρκετά μεγάλο γραφείο και κάποιοι συνεργάτες μας, μάς ζήτησαν να κάνουν τα ραντεβού τους εκεί, το οποίο σαν διαδικασία είναι μια πάρα πολύ απλή σκέψη και μας έβαλε στην λογική να δούμε τι υπάρχει γενικά στο κομμάτι αυτό. Σαν φοιτητής η μόνη μου εμπειρία σε συνεργατικό χώρο –που δεν λεγόταν τότε έτσι– ήταν οι Πληροφορίες Καταλόγου, όπου σε ένα χώρο ήταν πάρα πολλοί χειριστές υπολογιστών, οι οποίοι παρείχαν πληροφορίες. Αυτά τα 3 πράγματα, μαζί με μια γερή έρευνα, μας έδωσαν το κίνητρο να δημιουργηθεί το POS Coworking Space. Αυτό που σύντομα καταλάβαμε είναι ότι αυτό που δημιουργήσαμε δεν είναι απλά γραφεία ή ένας χώρος που μπορεί κάποιος να τον χρησιμοποιήσει για να δουλέψει – είναι κάτι πολύ πιο ενεργό, το οποίο είναι η «μαμά», ο χώρος που πολλές ιδέες και πολλοί νέοι μπορούν να βρουν εκεί επαγγελματικό προσανα-τολισμό, επαγγελματική διέξοδο, ένας χώρος ζωντανός όπου γεννιούνται ιδέες και συνεργασίες.

  • Από το 2015 μέχρι σήμερα ποια ήταν τα βήματα που οδήγη-σαν στην σημερινή επιτυχία και αναγνώριση του POS Coworking Space;

Την πρώτη χρονιά φτιάξαμε έναν χώρο και μετά κοιταχτήκαμε ρωτώντας «και τώρα τι κάνουμε; Είναι ένας άδειος χώρος». Περίπου έναν με δυο μήνες μετά, η πρώτη ομάδα που κατάλαβε τι θέλαμε να κάνουμε και να αξιοποιήσει τους χώρους μας ήταν η ομάδα του TEDxPatras. Φιλοξενήσαμε τις συναντήσεις της ομάδας, βοηθήσαμε στην διοργάνωση της εκδήλωσης και είδαμε την ομάδα αυτή να λειτουργεί αλλά αμέσως είδαμε ότι έπρεπε να κά-νουμε ένα μεγαλύτερο άνοιγμα. Για ένα σύντομο διάστημα, η ιδέα ήταν να λειτουργήσουμε σαν αναγνωστήριο. Κάναμε μια πρόσκληση σε φοιτητές – ήταν και περίοδος εξεταστικής τότε – να έρθουν και να χρησιμοποιήσουν τους χώρους μας για διάβασμα και ο απώτερος σκοπός μας μέσα από αυτό ήταν να εξηγήσουμε ποιοι είμαστε και τι θέλουμε να κάνουμε, να εντοπίσουμε ανθρώπους με ταλέντο και ιδέες και να συνεργαστούμε μαζί τους. Πήγε πολύ καλά στην αρχή, ήταν γεμάτο από φοιτητές κι έτσι γνωρίσαμε πολλές φοιτητικές ομάδες για να κάνουμε πράγματα μαζί τους. Επειδή ήταν πολύ φοιτητικό και είχαμε συνεργασία με ελάχιστους επαγγελματίες, έπρεπε με κάποιο τρόπο να κάνουμε την μετάβαση από το ένα στάδιο στο άλλο. Αυτή έγινε με την αγορά ενός δεύτερου χώρου στο ίδιο κτήριο, για να ξεχωρίσουμε τους φοιτητές από τους επαγγελματίες. Κάπου εκεί, μας βρήκαν άνθρωποι εξοικειωμένοι με αυτό που κάναμε, προγραμματιστές ή άνθρωποι που δούλευαν απομακρυσμένα σε εταιρείες και μόνες τους κάποιες startups και επιχειρήσεις. Μέσα από την τριβή με τους ανθρώπους αυτούς και ύστερα από πολύ διάβασμα, αρχίσαμε να ασχολούμαστε με τις start up επιχειρήσεις.

Η δεύτερη χρονιά άρχισε με την συμμετοχή μας σε έναν φοιτητικό διαγωνισμό όπου είδαμε αρκετά πράγματα σε διαγωνιστικό κομμάτι και επεκτείναμε κι άλλο το επαγγελματικό μας δίκτυο. Είχαμε την ευκαιρία να συνεργαστούμε με την πρεσβεία της Αμερικής και με το Επιμελητήριο Πατρών, οπότε κι εκεί γνωρίσαμε ανθρώπους και προχωρήσαμε σε δημιουργικές πρωτοβουλίες. Ύστερα, δώσαμε έμφαση σε δικές μας δράσεις. Στο σημείο εκείνο ήρθε και η πρώτη μας ομιλία στο Open Coffee, όπου αυτοσυστηθήκαμε σε όλη την επιχειρηματική κοινότητα και της παρουσιάσαμε τι είμα-στε, τι κάνουμε και τι θέλουμε να κάνουμε, οπότε το όλο εγχείρημα πήρε μια αρκετά αναγνωρίσιμη μορφή. Το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου είχαμε την τιμή και την χαρά να φιλοξενήσουμε στους χώρους μας τον Πρέσβη της Αμερικής σε επίσημή του επίσκεψη στην Πάτρα και πρακτικά συνδέσαμε την πρεσβεία με τοπικές επιχειρήσεις με τις οποίες συνεργαζόμασταν και τους δώσαμε βήμα να δικτυωθούν στην αγορά της Αμερικής. Φυσικά αυτό προσέφερε σε εμάς ανεκτίμητη εμπειρία, αναγνώριση και δύναμη να συνεχίσουμε. Στο τέλος του 2017, στραφήκαμε στο Πανεπιστήμιο Πατρών με μια πρόταση για συνεργασία και με τον τότε Αντιπρύτανη κ. Πολύζο σκεφτήκαμε ότι αυτό που χρειάζεται το Πανεπιστήμιο και αυτό που μπορούσαμε να κάνουμε εμείς ήταν η δημιουργία μιας προθερμοκοιτίδας (pre-incubator). To επόμενο βήμα ήταν η πρόσκληση φοιτητών να καταθέσουν τις ιδέες τους. Δεχθήκαμε περίπου 80 αιτήσεις ενώ ταυτόχρονα συνεργαστήκαμε με μια πρωτοβουλία από τις Βρυξέλλες, τον διαγωνισμό Think Young, απ’ όπου πήραμε τις ομάδες που διακρίθηκαν και τις εντάξαμε στο δικό μας πρόγραμμα. Μετά ήρθε η συνεργασία με την Εθνική Τράπεζα, μέσω της οποίας οι ομάδες μας ήρθαν σε επαφή με τον πραγματικό επιχειρηματικό κόσμο και δοκίμασαν την βιωσιμότητα των ιδεών τους και, τέλος, όλα αυτά παρουσιάστηκαν στο Patras IQ. Αυτό που δεν μπορούσαμε να προβλέψουμε ήταν ότι από τις 8 ομάδες που αποφοίτησαν από το πρόγραμμα, η μια έγινε εταιρεία, η άλλη είναι πολύ κοντά στο να γίνει εταιρεία, ενώ οι υπόλοιπες συνεχίζουν και κάποιες από αυτές στεγάζονται στις θερμοκοιτίδες της Ολλανδικής Πρεσβείας, το Orange Grove και του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Το 2018 μας επεφύλασσε μια αρκετά δημιουργική συνέχεια. Το καλοκαίρι κάναμε πάρα πολλά workshops, προσφέραμε συμβουλευτική σε πάρα πολλές ομάδες και εταιρείες. Η Αθήνα έστρεψε το βλέμμα της σε εμάς αλλά και σε ομάδες μας για να επενδύσει, οπότε πλέον είμαστε συνδεδεμένοι και με αρκετά εκατομμύρια ευρώ, τα οποία ψάχνουν ομάδες για να μεγαλώσουν. Το τέλος του 2018 θα με βρει σε μια νέα συνεργασία, αυτή την φορά στο Ισραήλ, ένα από τα κορυφαία παγκοσμίως οικοσυστήματα καινοτόμου επιχειρηματικότητας. Σε ένα πρόγραμμα της πρεσβείας του Ισραήλ, για 2 εβδομάδες θα εκπαιδευτώ μαζί με άλλους έντεκα Έλληνες από επιχειρηματικά κέντρα incubator και accelerator και θα φέρουμε πίσω στην Πάτρα και την Ελλάδα τεχνογνωσία. Στό-χος μας από εδώ και πέρα είναι να συστηματοποιήσουμε την στή-ριξή μας και να φέρουμε κοντά νέες ομάδες και εταιρείες με καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες.

  • Αν και κάπως κλισέ ερώτηση, νομίζω ότι θα ενδιέφερε τον καθένα μας να μας μιλήσεις για τις δυσκολίες και τις προκλή-σεις που αντιμετώπισες σε αυτή την εντυπωσιακή πορεία.

Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν να εξηγήσουμε σε μια τοπική κοινωνία κάτι που γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά κανένας στην Πάτρα δεν γνώριζε. Μας δυσκόλεψε πάρα πολύ να βρούμε ανθρώπους που να καταλαβαίνουν αυτό που θέλουμε να κάνουμε. Τώρα κάνουμε λόγο για ένα οικοσύστημα, αλλά όταν ξεκινήσαμε υπήρχαν σπασμωδικές κινήσεις, ελάχιστες εταιρείες και καθόλου οργάνωση. Μπήκαμε συνεπώς σε μια διαδικασία να δομήσουμε αυτό το οικοσύστημα και να πρωτοστατήσουμε στην κίνηση να φτιαχτεί κάτι οργανωμένο. Μας βοήθησε πάρα πολύ που στις αρχές του 2017 ήρθε η πρεσβεία της Ολλανδίας, οπότε βρήκαμε συνεργάτες γρήγορα. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι είμαστε ανταγωνιστές, αλλά σε αυτόν τον κλάδο είμαστε περισσότερο συνεργάτες ή συναγωνιστές, διότι ο στόχος είναι να αναπτυχθεί η τοπική επιχειρηματικότητα. Όποιος θέλει να αναπτυχθεί είναι σύμμαχός μας και όχι ανταγωνιστής μας.

  • Η Πάτρα πιο συγκεκριμένα, σε τι βαθμό σας δυσκόλεψε;

Δουλεύουμε με πάρα πολύ λίγους ανθρώπους. Βρήκαμε με πάρα πολύ κόπο μια κρίσιμη μάζα, η οποία ήδη μαζί με εμάς έχει δημιουργήσει εταιρείες και θέσεις εργασίας και έχουμε αποδείξει ε-μπράκτως ότι αυτό που προτείνουμε είναι κάτι το οποίο δουλεύει και κάτι το οποίο χρειάζεται η Πάτρα. Δεν έχουμε καθόλου στήριξη οικονομική ή πολιτική από δημόσιους φορείς, με εξαίρεση τα ανώτατα ιδρύματα εκπαίδευσης της πόλης, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ. Όλοι οι άλλοι οργανισμοί ήταν πάρα πολύ κλειδωμένοι σε οποιαδήποτε επικοινωνία. Λίγο το Επιμελητήριο Πατρών έχει αρχίσει να κατανοεί τι θέλουμε να κά-νουμε και τι ρόλο μπορούμε να παίξουμε. Η Περιφέρεια, δυστυ-χώς, μας έχει απογοητεύσει πολύ γιατί θεωρητικά είναι Περιφέρεια της καινοτομίας αλλά περιορίζεται σε πολύ πολιτικό επίπεδο και όχι σε πραγματικά ουσιαστικό. Δεν φαίνεται να έχει μπει στην δια-δικασία να αναγνωρίσει αυτό που κάνουμε και σχεδόν μας αντα-γωνίζεται. Δεν μας πτοεί όμως, γιατί δεν μας απασχολεί το φαίνεσθαι, θέλουμε μόνο το αποτέλεσμα. Έχουμε ισχυρές συνεργασίες με τις πρεσβείες της Αμερικής, της Ολλανδίας, της Γαλλίας και του Ισραήλ που μας στηρίζουν έμμεσα και άμεσα. Δεν μας πειράζει ο ανταγωνισμός, μας εξελίσσει αλλά θα προτιμούσαμε να συνεργαστούμε και όχι να τους ανταγωνιστούμε.

  • Συνεπώς, σε ποιους απευθύνει κάλεσμα το POS Coworking Space και τι συμβουλές θα έδινες εσύ, έχοντας ζήσει και κατα-φέρει τόσα πολλά, σε νέους που τώρα κάνουν τα πρώτα τους βήματα;

Το βασικότερο, να ξεπεράσουν τα σύνδρομα της ελληνικής κοινωνίας. Στην Ελλάδα θεωρούμε ότι ένας φοιτητής είναι ένα μικρό παιδί. Στο εξωτερικό από την άλλη μεριά ένας νέος στα 20 του μπορεί ήδη να «σηκώσει» κεφάλαια της τάξεως των εκατομμυρίων ευρώ ή δολαρίων. Αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε όλοι είναι ότι αυτού του είδους η επιχειρηματικότητα δεν μπορεί να περιμένει. Στον έναν μήνα η ιδέα πρέπει να έχει γίνει ένα μικρό «πράγμα». Όλοι οι Έλληνες έχουμε την τάση να θεωρούμε ότι έχουμε την καλύτερη ιδέα όλων των εποχών, αλλά για διάφορους λόγους δεν την προχωράμε. Παλαιότερα όντως, δεν υπήρχε η τεχνογνωσία και οργανισμοί όπως ο δικός μας που θα μπορούσαν αυτό να το απομυθο-ποιήσουν. Προσωπικά, είμαι της άποψης ότι οι καλύτερες ιδέες προκύπτουν μέσα από την έρευνα και το Πανεπιστήμιο. Δεν καλώ κάποιον να αφήσει τις σπουδές του, αλλά να κάνει μικρές καθημε-ρινές θυσίες. Αν φτάσει σε ένα επίπεδο όπου η αγορά είναι έτοιμη να δεχτεί την ιδέα του, τότε δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Η καλύτερη συμβουλή που μου έχουν δώσει και την τηρώ ως στάση ζωής είναι ότι «δεν κάνουμε εκπτώσεις στα όνειρά μας!». Η επιχει-ρηματικότητα δεν είναι για όλους. Είναι ένας πάρα πολύ δημιουργικός κλάδος, χρειάζεται όμως αντοχή. Δεν απευθυνόμαστε σε όλους αλλά σε ιδεολόγους, σε οραματιστές σε ανθρώπους με διά-θεση και πάθος που μπορούν να δουλέψουν και έχουν την στήριξη των δικών τους ανθρώπων. Ακόμα κι αν αποτύχει μια ιδέα στην οποία έχεις επενδύσει όλο σου το είναι, δεν είσαι πια ο επιστήμονας που πιστεύεις ότι είσαι, αλλά πλέον γνωρίζεις από δημόσιες σχέσεις, οικονομικά, management, τεχνολογία, διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού κτλ. Έχεις δημιουργήσει ένα δίκτυο γύρω σου και, κυρίως, έχεις προσπαθήσει στην χώρα σου. Δεν υπάρχει καμία πρόθεση και κανένας φόβος να κλέψουμε την ιδέα κάποιου. Η ιδέα είναι το ένα εκατομμυριοστό της συνολικής αξίας. Όλο το υπόλοιπο είναι η προσωπική δουλειά που θα καταβάλει ο καθένας και ο χρόνος που αφιέρωσε στον σκοπό του. Εμείς απλά θα μελετήσουμε και θα αφιερώσουμε χρόνο στην ιδέα του και θα γίνουμε πελάτες του.

Στο κλείσιμο αυτής της εφ’ όλης της ύλης συζήτησης ειπώθηκε ίσως και το πιο ουσιαστικό της σημείο· «Το braindrain, το να χάνουμε ανθρώπους από την Ελλάδα επειδή δεν έχουν επιλογή είναι ό,τι χειρότερο για την χώρα μας. Το braingain όμως, το να κερδί-ζουμε άτομα με επιλογή και προσπάθεια είναι κάτι εφικτό και το θέλουμε κιόλας. Στην Ελλάδα υπάρχει ταλέντο και το POS Cowork-ing Space προτείνει ένα σχέδιο να το κρατήσει και να το αξιοποιήσει.» Ευχαριστούμε θερμά τον Νάσο Κοσκινά για την φιλοξενία και την συνέντευξη που μας παραχώρησε και ευχόμαστε με την σειρά μας και στον ίδιο αλλά και στην προσπάθειά του, τα καλύτερα να τους περιμένουν!