Η Αγγελική Βαράκη - Martin, Lecturer in Drama στο Πανεπιστήμιο του Kent, Μεγάλη Βρετανία

Η Αγγελική Βαράκη - Martin, είναι Λέκτορας στο Τμήμα Σχολής Τεχνών στο Πανεπιστήμιο του Κεντ της Μεγάλης Βρετανίας και υπεύθυνη για το συντονισμό του διεθνούς προγράμματος ανταλλαγής του τμήματός της. Η Αγγελική Βαράκη - Martin είναι απόφοιτος του τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών και το 1998 μετακόμισε στη Μεγάλη Βρετανία για να συνεχίσει με μεγάλη επιτυχία σε μεταπτυχιακές και διαδακτορικες σπουδες σε Δράμα και Θέατρο, στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου.

Από πολύ μικρή ηλικία ήξερε ότι ήθελε να ασχοληθεί με το θέατρο και τη διδασκαλία. Η επιλογή της να ειδικευτεί στο τομέα της πρόσληψης του αρχαίου ελληνικού θεάτρου στη σύγχρονη εποχή, μας αναφέρει πως οφείλεται κατα ένα μεγάλο μέρος στις προπτυχιακές της σπουδές στο τμήμα Θεατρικών Σπουδών στην Πάτρα που εστίαζε ιδιαιτέρως στη διδασκαλία του αρχαίου δράματος. Στις μεταπτυχιακές της σπουδές εξειδικεύτηκε στο ελληνικό θέατρο, εστιάζοντας κυρίως στα στοιχεία παράστασης και ειδικότερα τη χρήση του θεατρικού προσωπείου που αποτέλεσε και το βασικό θέμα της διδακτορικής της διατριβής. Η χρήση της μάσκας στο αρχαίο και σύγχρονο θέατρο (ιδιαίτερα στην Αριστοφανική κωμωδία) αποτελούν το κύριο μερος της ερευνητικής και διδακτικής της εργασίας, με τις κυριότερες δημοσιεύσεις και ομιλίες της να σχετίζονται με την μάσκα και το σωματικό θέατρο. Τα τελευταία χρόνια, και σε συνεργασία με συναδέλφους της στο School of Arts και το Τμήμα Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ, έχει αναπτύξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ‘ενσωματωμένη νόηση’ (embodied cognition) και τον καθοριστικό ρόλο που παίζει το θετικό συναίσθημα (positive emotion) στο πώς αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον. 

Ξεκινήσατε τις μεταπτυχιακές σας σπουδές στο Λονδίνο το 1998. Σε μια περίοδο που δεν ήταν το σύνηθες οι απόφοιτοι να αναζητούν την επιμόρφωση και ανέλιξη στο εξωτερικό, ποιό ήταν το κίνητρο και τα ερεθίσματα σας σε αυτή σας την απόφαση;

Το βασικό κίνητρό μου ήταν το ότι ήθελα να εξειδικεύσω τις γνώσεις μου και το εξωτερικό προσέφερε περισσότερες προοπτικές εξέλιξης καθώς και επιλογών. Όταν αποφοίτησα δεν υπήρχαν πολλά μεταπτυχιακά προγράμματα στην Ελλάδα. Το θέατρο ήταν ακόμη ένας χώρος σχετικά καινούργιος στον τομέα της έρευνας. Γι΄ αυτόν το λόγο οι καθηγητές μου με ενθάρρυναν να αξιοποιήσω τις δυνατότητές μου στο εξωτερικό. Το γεγονός οτι κέρδισα την κρατική υποτροφία του ΙΚΥ διευκόλυνε την απόφασή μου. Η οικονομική διάσταση του θέματος δεν είναι αμελητέα και πιστεύω ότι σε πολλές περιπτώσεις καθορίζει εάν ο φοιτητής θα συνεχίσει τις σπουδές του. Γι’αυτό πιστεύω ότι η ύπαρξη υποτροφιών είναι εξαιρετικά σημαντική, εάν θέλουμε να αξιοποιήσουμε το δυναμικό των φοιτητών μας.

Από την προσωπική σας εμπειρία, πόσο διαφέρει η διδασκαλία των Θεατρικών Σπουδών στη Μεγ. Βρετανία, σε σχέση με την Ελλάδα; Κατά τη γνώμη σας, πού υπερέχει και σε τί υστερεί το ελληνικό πανεπιστήμιο; Ποιές βελτιώσεις θα ήταν χρήσιμες στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Παν. Πατρών;

Η προσωπική μου εμπειρία σε ο,τι αφορά την Ελλάδα πάει πολλά χρόνια πίσω, όταν ήμουν φοιτήτρια στην Πάτρα, και γι’ αυτό δεν θα ήθελα να βγάλω συμπεράσματα σε σχέση με την τωρινή κατάσταση στην Ελλάδα. Με βάση λοιπόν τη δική μου εμπειρία, η κυριότερη διαφορά σχετίζεται με τον τρόπο διδασκαλίας και τον τρόπο εξέτασης. Στα περισσότερα τμήματα Θεατρικών Σπουδών στην Μ. Βρετανία δεν υπάρχουν διαλέξεις, και, εάν υπάρχουν, είναι ελάχιστες. Ο κύριος όγκος των μαθημάτων διδάσκεται με την μορφή σεμιναρίων σε μικρό αριθμό φοιτητών. Στα σεμινάρια ο καθηγητής δρά ως συντονιστής μιας συζήτησης με συγκεκριμένο θέμα, γύρω απο το οποίο ο φοιτητής καλείται να είναι ενημερωμένος. Η προετοιμασία του φοιτητή για το σεμινάριο, καθώς και η διαρκής αξιολόγηση (feedback sessions) απο πλευράς καθηγητών και φοιτητών μεταξύ τους (peer assessment) αποτελεί καθοριστικό μέρος της διδακτικής διαδικασίας και γνωστικής εμπειρίας. Επίσης, δεν υπάρχει αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ πρακτικών και θεωρητικών μαθημάτων και προωθείται ιδιαίτερα η διεπιστημονική διδασκαλία (π.χ. πολιτικές επιστήμες και θέατρο, ψυχολογία και θέατρο). Ο πειραματισμός και η έρευνα μέσω πρακτικής ισχύει ακόμη και σε μαθήματα όπως είναι η Ιστορία του Θεάτρου. Βεβαίως, προκειμένου να λειτουργήσει αυτό το μοντέλο διδασκαλίας ειναι υποχρεωτική η παρουσία των φοιτητών και η ενεργητική συμμετοχή τους αποτελεί μέρος της αξιολόγησης τους. Γραπτές εξετάσεις δεν υπάρχουν και η αξιολογηση γίνεται κυρίως μέσω ερευνητικών εργασιών και πρακτικής (παραστάσεις κ.λπ.). Εάν κρίνω απο τον εαυτό μου, θεωρώ ότι στα Βρετανικά πανεπιστήμια αναπτύσεται περισσότερο η κριτική σκέψη του φοιτητή. Νομίζω ο διαρκής διάλογος, η ενεργή συμμετοχή του φοιτητή σε συζητήσεις, οι συχνές ερευνητικές εργασίες (θεωρητικές και πρακτικές, Practice as Research), και, το κυριότερο, η έλλειψη γραπτών εξετάσεων βοηθά στο να αναπτύσσεται ενας υγιής και ερευνητικός τρόπος σκέψης. 

 

Παρόλα αυτά, θα ήθελα να τονίσω ότι το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών στην Πάτρα, όταν ήμουν φοιτήτρια, ήταν ιδιαίτερα πρωτοποριακό, έχοντας υιοθετήσει τη διδασκαλία μέσω σεμιναρίων για ορισμένα μαθήματα με ιδιαίτερη επιτυχία. Προσέφερε εξαρετική θεωρητική κατάρτιση σε όσους επέλεγαν να συμμετάσχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία. Επίσης, υπερτερούσε στο γεγονός ότι οι φοιτητές είχαμε περισσότερη και συχνότερη επαφή με επαγγελματίες του θεάτρου. Η βαθιά εμπειρική γνώση αυτών των επισκεπτών καθηγητών ηταν μοναδική και πολύτιμη.

Το θέμα της ερευνητικής και διδακτικής σας δραστηριότητας σχετίζεται με την επίδραση του αρχαίου ελληνικού θεάτρου στο σύγχρονο θέατρο. Πιστεύετε ότι παρατηρείται μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τους φοιτητές του εξωτερικού σε σύγκριση με τους Έλληνες φοιτητές για το αρχαίο και σύγχρονο ελληνικό θέατρο;

Για το αρχαίο ελληνικό θέατρο σίγουρα υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον απο Έλληνες και ξένους φοιτητές εξίσου. Το μάθημα του αρχαίου ελληνικού θεάτρου είναι το ίδιο δημοφιλές με το θέατρο του Σαίξπηρ. Το σύγχρονο ελληνικό θέατρο δυστυχώς απουσιάζει από προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα Μάστερς. Θεωρώ οτι αυτό οφείλεται κατά ένα μεγάλο μέρος στην εξαιρετικά περιορισμένη αγγλόφωνη βιβλιογραφία που να σχετίζεται με το σύγχρονο ελληνικό θέατρο.

Πιστεύετε πως είναι πιο προσοδοφόρο για τους αποφοίτους να συνεχίσουν τις σπουδές ή την αναζήτηση εργασίας στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό για μία επιτυχημένη επαγγελματική πορεία; Τί θα τους συμβουλεύατε;

Πιστεύω ότι στο εξωτερικό σίγουρα υπάρχουν περισσότερες προοπτικές εξέλιξης και επιλογές. Όσον αφορά το εάν αυτό σου εξασφαλίζει και μια επιτυχημένη πορεία, δεν θα το έλεγα με βεβαιότητα. Θεωρώ ότι η επιτυχία εξαρτάται απο πολλούς παράγοντες, ο σημαντικότερος εκ των οποίων σχετίζεται με την θετική μας προδιάθεση, την αγάπη και την αφοσίωση στον τομέα με τον οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε.