Ο ΛΑΘΡΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ

Το Φάντασμα της Όπερας η επιστήμη στον πολιτισμό μας, Στέφανος Τραχανάς, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2014. ISBN: 978-960-524-416-3
Τ ο «Φάντασμα της Όπερας» δεν αποτελεί ένα ακόμα βιβλίο με εκλαϊκευμένη επιστήμη, με έντονη ή ισχνή την παρουσία του ποιητικού λόγου. Όσοι από τον τίτλο νομίζουν ότι ο Τραχα νάς παντρεύει τη Κβαντομηχανική με τη Μουσική σίγουρα θα μπερδευτούν.
Ο στόχος του συγγραφέα είναι ξεκάθαρος εξαρχής. Ζούμε σε μια κοινωνία που θεωρεί απαραίτητο κάθε μορφωμένος άνθρωπος να έχει διαβάσει Σαίξπηρ, αλλά να μην έχει ιδέα για τον 2ο Νόμο της Θερμοδυναμικής ή τη Θεωρία της Εξέλιξης. Με τον ίδιο τρόπο που οι Παριζιάνοι απολαμβάνουν τις παραστάσεις του «Φαντάσματος» χωρίς να δουν το πρόσωπό του, έτσι ο σύγχρονος πολιτισμός αρνείται να αποδεχθεί την επιστήμη, τους φυσικούς νόμους ως τη δύναμη που διευθύνει την παράσταση της ζωής μας (και όχι μόνο).
Συνδυάζοντας το διάλογο ενός μαθητή με το δάσκαλό του και το δοκιμιακό λόγο, ο Τραχανάς κάνει μια σύντομη διαδρομή από τον Αριστοτέλη και τον Δημόκριτο μέχρι τον Γαλιλαίο, αναδεικνύοντας τις αναίμακτες επαναστάσεις τους. Αυτές είναι που ουσιαστικά σφυρηλάτησαν το χαρακτήρα της επιστήμης, το γεγονός πως ο αντιδογματισμός της είναι θεμελιώδης και διαχρονικός.
Η συνωμοσιολογία, ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία είναι κυρίαρχα στοιχεία της εποχής μας. Όλοι απολαμβάνουμε τα αγαθά που έφερε και συνεχίζει να φέρνει η επιστήμη, ενώ την ίδια στιγμή εκατομμύρια συμπολίτες μας στο παγκόσμιο χωριό πιστεύουν στην τηλεπάθεια, τα στοιχειωμένα σπίτια και τα φαντάσματα.
Η επιστήμη για τον Τραχανά είναι ένας θαυμάσιος τρόπος να έρθουμε σε επαφή με τον διπλανό μας, βάζοντας την εύλογη αμφιβολία και τον υγιή σκεπτικισμό στο προσκήνιο της εκπαίδευσης και της κοινωνίας μας.
Η παρούσα κριτική αφιερώνεται στον Φώτη Καφάτο, έναν βιολόγο που δεν αμφισβήτησε τις δυνατότητες του ελληνικού πανεπιστημίου και άφησε μια μεγάλη παρακαταθήκη για όλους τους ευρωπαίους ερευνητές. Η ικανότητά του να δημιουργεί συναινέσεις, χωρίς να υποχωρεί από το αρχικό του όραμα, ήταν αυτή που τον ανέδειξε ως επιστημονικό διπλωμάτη στην υπηρεσία της έρευνας και της αριστείας.
Συλλυπητήρια στους οικείους του.