Ίδρυση Νομικής Σχολής στην Πάτρα: διάλογος και απόψεις

Μιχάλης Παρούσης

Το ζήτημα της ίδρυσης Νομικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Πατρών το έχουμε αντιμετωπίσει μέχρι τώρα είτε από την ακαδημαϊκή σκοπιά, μέσα από την προοπτική της θέσης της Σχολής στο προφίλ του Πανεπιστημίου, ειδικά υπό συνθήκες κρίσης του τακτικού προϋπολογισμού και συνεχούς μείωσης των μελών ΔΕΠ των υπαρχόντων Τμημάτων, είτε από την κοινωνικοοικονομική σκοπιά, μέσα από την επισήμανση της υπερπληθώρας δικηγόρων.  
Θα προσπαθήσω εδώ να θίξω μια τρίτη σκοπιά, αυτή μιας φοιτητοκεντρικής θεώρησης του ζητήματος, παίρνοντας ως αφορμή την εύστοχη επιστολή της φοιτήτριας Βασιλικής Κανελλοπούλου που ανέλαβα να σχολιάσω (βλ. τρίτο άρθρο στη συνέχεια). 

Συχνά φοιτήτριες και φοιτητές του μαθήματός μου «Φιλοσοφία του Δικαίου» με ρωτούν πώς θα μπορούσαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους με κατατακτήριες στη Νομική. Εκδηλώνουν έτσι ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη νομική επιστήμη, βρίσκουν όμως εξαιρετική δυσκολία να συμμετάσχουν και να επιτύχουν σε κατατακτήριες εξετάσεις σε Πανεπιστήμια, όπου την μερίδα του λέοντος στις προσφερόμενες θέσεις καταλαμβάνουν τελικά οι φοιτητές Πολιτικών Επιστημών. Άλλοι πάλι με καταγωγή από την Δυτική Ελλάδα θίγουν το γεγονός ότι οι οικογενειακές οικονομικές συνθήκες απαγορεύουν κάθε σκέψη για σπουδές Νομικής μακριά από το σπίτι. Άλλοι τέλος ενδιαφέρονται έντονα για μεταπτυχιακές σπουδές στα νομικά ή στην εγκληματολογία ή στη σωφρονιστική όντας αναγκασμένοι να ζουν και να εργάζονται στην περιφέρειά μας. Έχουμε έτσι περισσότερους λόγους για να καταστήσουμε δυνατές σπουδές Νομικής σε κάθε επίπεδο για όσους, για λόγους καταγωγής, βρίσκονται μακριά από τις πόλεις που διαθέτουν νομικές σχολές.

Παρατηρούμε επίσης μια μεγάλη ζήτηση για νομικές σπουδές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Ειδικά αυτά της Μεγ. Βρετανίας και της Κύπρου συνδυάζονται με ακριβά δίδακτρα. Οι απόφοιτοι των Σχολών αυτών έχουν πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα στην Ελλάδα, οπότε το επιχείρημα ότι έχουμε ήδη αρκετούς δικηγόρους, οπότε θα έπρεπε ή να μειώσουμε τα Τμήματα Νομικής ή να μην ιδρύσουμε νέα, δεν θα ήταν ορθό, αφού με τον τρόπο αυτό θα στερούσαμε σε ταλαντούχους φοιτητές την πρόσβαση σε σπουδές, για τις οποίες κάποιοι άλλοι θα είχαν τα οικονομικά μέσα να περατώσουν στο εξωτερικό. Η επιστήμη είναι κάτι διαφορετικό από την συγκυρία της αγοράς εργασίας. Όσοι σπουδάζουν σήμερα γνωρίζουν πολύ καλά ότι θα έχουν δυσκολίες εύρεσης εργασίας στο μέλλον. Παρ’ όλα αυτά η Παιδεία είναι εφόδιο ζωής, ειδικά δε η θεωρητική παιδεία διαμορφώνει περισσότερο χαρακτήρες παρά καταρτίζει απλά επαγγελματίες. Έχουμε δυο Νομπελίστες ποιητές που σπούδασαν Νομικά, δεκάδες λογοτέχνες, διακεκριμένους δημοσιογράφους, στελέχη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημόσιας Διοίκησης, πολιτικούς και τραπεζίτες, αλλά και ιστορικούς και φιλοσόφους. Φυσικά έχουμε και δικηγόρους, αλλά και δικαστές, συμβολαιογράφους, υποθηκοφύλακες και τόσους άλλους επαγγελματίες. Έτσι είναι προφανές ότι πάνω κάτω γνωρίζεις τι θα μάθεις όταν μπαίνεις σε μια Νομική, αλλά σπάνια ξέρεις πού θα το αξιοποιήσεις στη ζωή σου!

Συμπερασματικά, θα έλεγα ότι η ίδρυση Νομικής στο ΠΠ είναι μια ευκαιρία για την ανάπτυξη του Πανεπιστημίου, για την ανάπτυξη νέων μεθόδων αυτής της επιστήμης στο νέο περιβάλλον της, αλλά και μια ευκαιρία για πάμπολλους φοιτητές να πραγματοποιήσουν το όνειρό τους.

[Μιχ. Παρούσης, Αν. Καθηγητής, Τμήμα Φιλοσοφίας]

 

Δημήτρης Ματαράς

Θα αναφερθώ σε τρία επιχειρήματα, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί υπέρ της ίδρυσης Νομικής.
Το επιχείρημα ότι η ίδρυση Νομικής και η συνένωση με τα ΤΕΙ δεν συναρτώνται φοβάμαι ότι είναι παραπλανητικό ή αφελές. Όλοι ακούσαμε τον Υπουργό και τον Πρωθυπουργό, πριν από ένα χρόνο (5-6/2/18) εδώ στην Πάτρα, να εξαγγέλλουν την ίδρυση Νομικής μαζί με την ίδρυση Γεωτεχνικής Σχολής στο Αγρίνιο και την ίδρυση Τμήματος Πολιτισμού στην Αμαλιάδα, ‘στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της ανώτατης εκπαίδευσης’. Ο υπουργός μάλιστα ευχαρίστησε το Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ για την συνεργασία, η οποία οδήγησε σε αυτές τις εξαγγελίες. Θυμίζω ότι μέχρι τότε ουδεμία απόφαση είχε πάρει οποιοδήποτε όργανο του Πανεπιστημίου επί του θέματος. 

Έτερο επιχείρημα είναι ότι ‘έτσι γίνονται τα πράγματα στην Ελλάδα’, με μια απόφαση υπουργού στο γόνατο. Πρέπει ωστόσο να το αποδεχθούμε; Δεν επιβεβαιώνει αυτό ότι πράγματι δεν υπάρχει κανενός είδους σχέδιο για το εγχείρημα; Αλλά γίνονται πράγματι έτσι τα πράγματα στην Ελλάδα; Υπήρξε εκτεταμένη και πολυετής δημόσια συζήτηση που οδήγησε στην ίδρυση του Πανεπιστημίου μας και υπήρξε για πρώτη φορά στόχευση και σχέδιο, άσχετα αν αυτά αλλοιώθηκαν στην πορεία. Θυμίζω επίσης ότι όλα αυτά γίνονται το 1964 (!) και όχι το 2019. Και το ζήτημα είναι βεβαίως το πώς πρέπει να γίνονται τα πράγματα. Και εδώ ως ‘πολίτες με συνείδηση δικαίου’ αλλά και ως δημόσιοι λειτουργοί οφείλουμε να ανατρέξουμε αφενός στους νόμους και αφετέρου στο διεθνές παράδειγμα. Τι απ’ όσα λέει το άρθρο 5 του Νόμου 4485/2017 (Νόμος Γαβρόγλου) έχει εφαρμοστεί; Σε ποια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς κανένα σχέδιο;

Τέλος, το σημαντικότερο επιχείρημα που ακούγεται είναι ότι η ίδρυση της Νομικής εντάσσεται στο ‘όραμα’ ορισμένων για την ανάπτυξη του Πανεπιστημίου. Όμως το όραμα οφείλει να είναι κοινό και όχι άποψη κάποιων που θεωρούν τον εαυτό τους πεφωτισμένο και ασφαλώς το όραμα του ενός δεν μπορεί να είναι ο εφιάλτης των υπολοίπων. Εμείς λοιπόν οι υπόλοιποι έχουμε έναν προϋπολογισμό που βρίσκεται στο 1/5 του προ της κρίσης, τα τμήματα έχουν απορφανισθεί από διδακτικό προσωπικό και τα κτίρια και ο εξοπλισμός μας έχουν επείγουσα ανάγκη συντήρησης και ανανέωσης. Αντί λοιπόν να ενισχύσουμε αυτά, που αποδεδειγμένα προσφέρουν παραγωγικά στην οικονομία της περιοχής, ιδρύουμε δεκάδες τμήματα σε όλη τη χώρα, μεταξύ των οποίων και τη Νομική. Στη χώρα με την απολύτως χειρότερη αναλογία διδασκόντων προς διδασκομένους (1/39.6 έναντι του Μ.Ο. της ΕΕ 1/15, EUROSTAT).  Βεβαίως έχουμε κι εμείς όραμα. Το δικό μας όραμα τυχαίνει να είναι το ίδιο με εκείνο των ιδρυτών του Πανεπιστημίου μας. Ένα πανεπιστήμιο που θα είναι διεθνές κέντρο καινοτομίας και έρευνας.  Αυτό το όραμα θα το υπερασπιστούμε με όλες μας τις δυνάμεις.

[Δημήτρης Ματαράς, Καθηγητής, Τμήμα Χημικών  Μηχανικών, Κοσμήτορας Πολυτεχνικής Σχολής]
 

Μια φοιτητική άποψη για την ίδρυση Νομικής σχολής στην Πάτρα

Ένα από τα πιο φλέγοντα θέματα της επικαιρότητας είναι η ίδρυση της Νομικής σχολής στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Η είδηση αυτή απασχόλησε όχι μόνο την πατραϊκή κοινωνία και την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και τους πανεπιστημιακούς χώρους και τους δικηγορικούς συλλόγους πανελληνίως. 
Το γεγονός υπήρξε η αφορμή για την πυροδότηση συζητήσεων και αντιπαραθέσεων μεταξύ φοιτητών, οικογενειών και ακαδημαϊκών αρχών, με το θέμα να έχει τόσο θετική όσο και αρνητική πλευρά. Καταρχάς, θα ενισχυθεί η ποικιλία των τμημάτων του Πανεπιστημίου και θα αυξηθεί ο συνολικός αριθμός των φοιτητών του. Επίσης, η Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών αναμφίβολα θα ωφεληθεί από την ύπαρξη Νομικής σχολής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, με δραστηριότητες όπως η συνδιοργάνωση συνεδρίων, ενώ παράλληλα οι εκάστοτε φοιτητές θα έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις μεταπτυχιακές τους σπουδές, εκπονώντας εργασίες και μελέτες διατμηματικά. Έτσι, θα αυξηθούν οι επιλογές τους και θα δίνεται η ευκαιρία σε μεγαλύτερο αριθμό φοιτητών να προχωρήσουν τις σπουδές τους σε ανώτερο επίπεδο.
Παρόλα αυτά, η ίδρυση Νομικής σχολής έχει προκαλέσει και αντιδράσεις από πολλούς φορείς, οι οποίοι επικαλούνται πρωτίστως τα αρνητικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου εγχειρήματος. Σημαντική παράμετρος είναι η αύξηση των αποφοίτων και των μελλοντικών δικηγόρων σε μια εποχή η οποία χαρακτηρίζεται από τη δυσκολία εύρεσης εργασίας. Επιπλέον, η δημιουργία μιας νέας σχολής απαιτεί την ύπαρξη ορισμένων προϋποθέσεων. Απαραίτητη καθίσταται η εύρεση εγκαταστάσεων στις οποίες θα στεγαστούν τα αμφιθέατρα, τα γραφεία του προσωπικού και των διοικητικών μελών, ενώ αναγκαία είναι και η παροχή κονδυλίων για τη λειτουργία της σχολής. Αυτό όταν υπάρχει μεγάλη ανάγκη για την συντήρηση των  κτιριακών εγκαταστάσεων και για την παροχή οικονομικής υποστήριξης (π.χ. με εργαστηριακό υλικό) στις υπόλοιπες σχολές του Πανεπιστημίου μας.
Αναμφίβολα, η ίδρυση Νομικής σχολής στο Πανεπιστήμιο Πατρών είναι, εκ πρώτης όψεως, μια ευχάριστη είδηση, η οποία ωστόσο απαιτεί ενδελεχή έρευνα. Σχετικά λοιπόν με το τι μέλλει γενέσθαι, ας αφήσουμε το χρόνο να δώσει τη λύση.

[Βασιλική Κανελλοπούλου, μετ. φοιτήτρια, Τμ. Φιλολογίας]