Τίτλος: Δυναμικές των παρελθόντων. Η σύγχρονη ιστορική εμπειρία του χρόνου και του χώρου
Συγγραφέας: Chris Lorenz
Επιστημονική Επιμέλεια: Καίτη Πάπαρη
Μετάφραση: Γιάννης Βογιατζής
Διόρθωση: Καίτη Πάπαρη, Γιούλικα Σαμαρά
Δεκέμβριος 2025
208 σ.
Τιμή: 21,50€
ΙSBN: 978-960-530-195-8
Τις τελευταίες δεκαετίες η ιστοριογραφία έχει εισέλθει σε βαθύ αναστοχασμό γύρω από την έννοια του χρόνου· η παραδοσιακή γραμμική αντίληψη του ιστορικού χρόνου εδώ και καιρό έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση, ενώ από τη δεκαετία του 1990 ιστορικοί και φιλόσοφοι περιγράφουν ολοένα και συχνότερα μια συνθήκη στην οποία ο χρόνος μοιάζει «να έχει εξαρθρωθεί». Στον απόηχο αυτής της χρονικής απορρύθμισης, πληθαίνουν οι φωνές των ιστορικών που μιλούν ολοένα περισσότερο για πολλαπλότητα των χρονικοτήτων. Σε αυτό το θεωρητικό τοπίο, κορυφαίοι στοχαστές της ιστοριογραφίας —από τον Reinhart Koselleck, τον François Hartog και τον Achim Landwehr έως τους Marek Tamm και Chris Lorenz— επανέρχονται στα ζητήματα της σχέσης ιστορίας και μνήμης, συνέχειας και ασυνέχειας, καθώς και της σχέσης ιστορίας και ταυτότητας, συγκλίνοντας σε έναν κοινό προβληματισμό: Πώς μπορεί να γραφτεί η ιστορία όταν το παρόν φαίνεται να έχει καταστεί ο μοναδικός ορίζοντας;
Ο παροντισμός —ο οποίος κατέχει κεντρική θέση στις σύγχρονες συζητήσεις γύρω από την ιστορική συνείδηση και την εμπειρία του χρόνου και του χώρου— αποτελεί κομβικό σημείο στο έργο του Chris Lorenz.
Ο Lorenz τον προσεγγίζει όχι απλώς ως μια νέα θεωρητική σύλληψη της σχέσης ανάμεσα στο παρόν, το παρελθόν και το μέλλον, αλλά και ως σύμπτωμα της σύγχρονης πολιτικής συνθήκης: ως κρίση του παρόντος που απορρέει από την «κατάρρευση» του μέλλοντος — από την απώλεια, δηλαδή, της ιδέας ότι το μέλλον μπορεί να σχεδιαστεί με νόημα, μια ιδέα θεμελιώδη για το εγχείρημα της νεωτερικότητας. Την ίδια στιγμή, το ιστορικό παρελθόν φαίνεται να έχει χάσει τη λειτουργία του ως προσανατολισμού για το παρόν και να αντικαθίσταται ολοένα και περισσότερο από μυθοποιημένα «μετα-αληθινά» (post–truth) παρελθόντα, όπως καταδεικνύεται στις ποικίλες εκφάνσεις του λαϊκισμού.
Στα δοκίμια που συγκεντρώνονται στον παρόντα τόμο, ο συγγραφέας καλεί τον αναγνώστη να επανεξετάσει ορισμένα από τα πιο θεμελιώδη ερωτήματα της ιστορικής σκέψης: Πώς αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο και τον χώρο όταν γράφουμε ιστορία; Πώς περιοδολογείται το παρελθόν και ποιες είναι οι πολιτικές συνέπειες αυτής της περιοδολόγησης; Με άλλα λόγια, τι σημαίνει να σκεφτόμαστε ιστορικά στον εικοστό πρώτο αιώνα;
Ο τόμος αυτός συνιστά πρό(σ)κληση για μια νέα φιλοσοφία της ιστορίας, βασισμένη αφενός στη φιλοσοφική ανάλυση των ιστοριογραφικών πρακτικών και αφετέρου στην ιστορική διερεύνηση των μετασχηματισμών των «ιστορικών πολιτισμών», επιχειρώντας να φωτίσει τις σύγχρονες εμπειρίες και νοηματοδοτήσεις του ιστορικού χρόνου και του χώρου.
Από το 2016 ο Chris Lorenz είναι διεθνής ερευνητικός υπότροφος στο Institute for Social Movements του Πανεπιστημίου Ruhr στο Μπόχουμ. Τα προηγούμενα χρόνια διετέλεσε καθηγητής θεωρίας της ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Leiden (1989-2004) και καθηγητής Γερμανικής Ιστορικής Κουλτούρας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ (VU) (2012–2015). Οι αρχικές του σπουδές ήταν στην κοινωνιολογία και την ανθρωπολογία (ΜΑ) και το 1987 αναγορεύθηκε διδάκτορας φιλοσοφίας, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ακαδημαϊκής του σταδιοδρομίας το ανέπτυξε σε τμήματα ιστορίας. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τη σύγχρονη ιστοριογραφία —με ιδιαίτερη έμφαση στη συγκριτική εθνική ιστοριογραφία— τη θεωρία της ιστορίας, καθώς και τις πολιτικές της ανώτατης εκπαίδευσης. Στις δημοσιεύσεις του συγκαταλέγονται τα έργα Konstruktion der Vergangenheit. Eine Einführung in die Geschichtstheorie (Böhlau, Κολωνία/Βαϊμάρη/Βιέννη, 1997) και Entre Filosofía e Historia (2 τόμοι, Prometeo Libros, Μπουένος Άιρες, 2015). Έχει επιμεληθεί, μεταξύ άλλων, τους συλλογικούς τόμους Breaking Up Time. Negotiating the Borders between Present, Past and Future (Vandenhoeck & Ruprecht, Γκέτινγκεν, 2013, σε συνεπιμέλεια με τον Berber Bevernage)· The Contested Nation. Ethnicity, Class, Religion and Gender in National Histories (Palgrave Macmillan, Houndmills, 2008, σε συνεπιμέλεια με τον Stefan Berger)· Analyzing Historical Narratives. On Academic, Popular and Didactical Framings of the Past (Berghahn, Houndmills, 2021, σε συνεπιμέλεια με τους Stefan Berger και Nicola Brauch)· If you’re so smart why aren’t you rich? Universiteit, Markt & Management (Boom, Άμστερνταμ, 2008).